De allerlaatste zorgzame werkdag van Lies Rutten

Hoe mooi het werk ook is, hoe geweldig de collega’s ook zijn, hoe groot ook het vertrouwen van de cliënten die de mooiste en meest persoonlijk verhalen tegen je vertellen, ooit komt er een dag die echt de laatste is. Zelfs voor Lies Rutten die intussen de 72 aantikte. Maandag 31 augustus was haar laatste werkdag.

Ze had een verlanglijstje van ‘laatste cliënten’ mogen maken. Daar stond mevrouw Van Boheemen in de Dorpsstraat ook op. Bij deze 93-jarige voormalige kraamverzorgster drinken ze meestal rond een uur of kwart over tien koffie. De verslaggever van de Telstar mocht een kopje koffie mee drinken thuis bij mevrouw Van Boheemen.

Deze Nootdorpse is eigenlijk nog best behoorlijk zelfstandig. Ze heeft alleen wat problemen met haar evenwicht, ook een beetje het gevolg van neuropathie in benen en voeten. Buurtzorg Nootdorp komt al een paar jaar enkele keren per week mevrouw Van Boheemen helpen bij het douchen. Voor de rest redt ze zich nog goed, behalve wanneer ze bijvoorbeeld ziek is. Wat mevrouw Van Boheemen zelf nog kan doen, dat doet ze ook. “Ga jij maar zitten, ik haal de koffie”, zegt ze van achter haar rollator tegen Lies.

Die heeft intussen mooi de gelegenheid om te vertellen dat ze van origine een boerendochter is uit het Brabantse Uden. Ze wilde destijds voor arts gaan studeren maar werd uitgeloot. Een vriendin kwam met het idee om de nieuwe hbo-opleiding verpleegkunde te gaan doen. Dat beviel zo enorm goed dat Lies de universiteit afbestelde. “Ik had bij de volgende toewijzing voorrang maar het hoefde niet meer: ik had het mooist denkbare vak ontdekt.”

Lies Rutten heeft in totaal precies vijftig jaar in de zorg gewerkt waarvan de laatste 25 jaar in Nootdorp. Ze kwam naar het westen van het land vanwege het werk van haar echtgenoot Noud.

De wijkverpleegkundige deed eerst ‘het echte uitvoerende werk’ en maakte later carrière. Ze ging leidinggevend werk doen bij diverse organisaties, totdat ze ontdekte dat ze terug wilde naar het ‘echte’ werk.

“Ik werkte als leidinggevende in een verpleeghuis en ervoer daar op een bepaald moment, dat ik het veel mooier vond om een bewoner die de weg kwijt was weer rustig naar haar plekje te begeleiden dan al het organisatiewerk met grote stapels papieren en die eindeloze vergaderingen. Na twintig jaar ben ik toen weer terug gegaan naar het uitvoerende werk in de wijkverpleging. Moest ik natuurlijk op allerlei fronten bijgeschoold worden omdat het uitvoerende vak zich enorm had ontwikkeld. Ik had wel eens tillift gezien maar er nog nooit mee gewerkt. Een clubje jongere meiden heeft mij toen bij Maatzorg weer up to date bijgeschoold.”

Organisatie, regelgeving, bureaucratie, tijdschrijven; noem het allemaal maar op. Het werd in de hele samenleving steeds erger en complexer. Ook in de zorg. Als reactie daarop begon Jos de Blok zo’n twintig jaar geleden met het concept Buurtzorg.

Zelfsturende teams van maximaal twaalf medewerkers die veel eigen vrijheid en verantwoordelijkheid krijgen en die samen de planning en het uitvoerende werk doen, professioneel, vanuit eenvoudige regels, met korte lijnen en altijd vanuit het belang van de cliënt en met een menselijke benadering.
Lies Rutten bereidde samen met Trees de Booij de start van Buurtzorg Nootdorp voor. Het werd een enorm succes. Intussen zijn er drie teams in Nootdorp plus een team in Ypenburg. Het was een van de beste stappen die Lies in haar werkzame leven heeft gezet.
Haar plezier in het werk en van de samenwerking met de collega’s was en bleef zo groot, dat ze na haar pensioen, een jaar of zes terug, actief bleef als oproepkracht bij ziekte en vakantie.

Intens contact
Nu is dat ook ten einde. Ze heeft rustig afgebouwd en het is mooi geweest. Tot het laatste moment. Aan de koffie thuis bij mevrouw Van Boheemen zegt Lies nog eens dat ze het altijd ontroerend heeft gevonden om met mensen een prachtig intens contact te hebben, puur op basis van vertrouwen. Dat is zo veel meer waard dan salaris en status.

Ze heeft een plantje meegenomen voor haar laatste cliënten en ze krijgt een bloemetje terug. Later die maandag volgt nog een lunch met de collega’s die ze in het dorp blijft zien, evenals sommige cliënten. “Ik ga wel meteen uit de groepsapp, anders kom ik er nooit van los”, aldus Lies die samen met echtgenoot Noud leuke dingen gaat doen en die nog diverse activiteiten heeft op het gebied van ‘Steun bij rouw’ en de Alzheimerstichting waarvoor ze bijvoorbeeld ook de jaarlijkse collecte in Nootdorp organiseert.

Ook is ze actief met de Rietzangers. Iedere eerste zaterdag van de maand, tegenwoordig bij Nove. Ze vraagt mevrouw Van Boheemen om ook eens te komen zingen, maar die heeft andere hobby’s en hoeft er niet zo nodig uit.
Lies staat op. Er wachten nog een paar cliënten. Met mevrouw Van Boheemen spreekt ze af dat ze elkaar zeker nog zullen zien en spreken.

Buiten is het nog droog. Een collega had Lies voorspeld dat ze het niet droog zou houden op haar laatste werkdag.
Alleen al gezien de voorspelde regenbuien had Lies die verwachting zelf ook niet. Emotie mag, als je na vijftig jaar een streep zet onder je zorgloopbaan.

Lies voordat ze op de fiets stapt: “Ik heb het een jaartje geleden al besloten en heb genoeg tijd gehad om er naar toe te leven. Maar natuurlijk is stoppen wel een dingetje als je dit werk zo lang met zo veel toewijding hebt gedaan.” (SO)