Ontdek je Heilige Graal van Rianne van Kuil: ‘Van trauma naar genezing’

Pijnacker - Onlangs was helings-expert, tv-maker, en journalist Rianne van Kuil te gast bij Martijn Mastenbroek en Martin Reitsma in het programma Dossier Mastenbroek bij Den Haag FM. Zij bracht begin januari haar boek ‘Ontdek je Heilige Graal uit. Een heldenreis van trauma naar heling. 

Door: Martin Reitsma 

Ook huisarts Dr. Cees Janssen en Els de Wit waren aangeschoven om deel te nemen aan het programma. Els heeft tientallen jaren een eigen praktijk gehad waarbij zij mensen op mentaal en spiritueel vlak bijstond. Dr. Janssen was eerder huisarts in Schipluiden en is tegenwoordig huisarts bij de Universiteit van Twente. Speciaal voor deze uitzending kwam hij vanuit Twente naar Den Haag om deel te nemen aan dit boeiende infotainmentprogramma. 

Rianne maakte op TV onder meer populaire programma’s zoals Ik Vertrek, DNA Onbekend, Welkom in Containerdorp en de podcast Who’s your daddy? Na een intens proces van vele jaren wist ze zich volledig te bevrijden van haar trauma’s, waaronder seksueel misbruik, gepest worden, een onveilige thuissituatie in haar jeugd en giftige relaties die haar volledig ontwrichtten. De lessen die Rianne tijdens haar ‘ontdekkingstocht’ leerde. deelt ze thans in haar eigen coaching praktijk, podcasts, workshops en haar nieuwe boek ‘Ontdek je Heilige Graal’. 

De donkere nacht van de ziel

Binnen een setting van programmamakers en deskundigen vertelt Rianne: ‘Tot zeventien jaar geleden zat ik in een enorm dieptepunt in mijn leven. Je kunt het omschrijven als de donkere nacht van de ziel. Deze periode duurde voor mij erg lang. Een hele intense en zware periode waar ik in mijn eentje niet meer uitkwam. Ik had externe hulp nodig. Maar weinigen hebben zin om hun verhaal bij een psycholoog of counselor neer te leggen. Ik heb dat toch gedaan. Het heeft me geholpen om te helen van de pijn die ik in me droeg. Ik heb verschillende pijnen en verschillende soorten trauma’s meegemaakt. Het was heel intensief. Mijn weg is er een van heling’. 

Kun je ooit helemaal los komen van trauma en pijn? ‘Dat kan absoluut, maar je moet wel weten hoe. Je hebt er discipline voor nodig, het vooral ook willen. Maar als je die wil hebt kan het je ver brengen. Ik heb de thematiek zo goed als mogelijk beschreven in mijn boek’. 

Dr. Cees Janssen merkt op: ‘Ik heb het boek zelf aangeschaft. Toen ik begon te lezen dacht ik “oei dat is lastig, daar moet ik even voor gaan zitten”. Toen ik eenmaal op weg was in het boek begon de tekst me te raken. Vervolgens ben ik Rianne gaan googelen en merkte ik dat zij zoveel knowhow heeft en ik vroeg me af waarom is zij met al haar kennis geen psychotherapeut die alom bekend is. Ik heb veel bewondering voor haar. Ze beschrijft alles heel helder in haar boek, is open minded en heel toegankelijk. Het verwerken van trauma’s kun je nooit alleen’. 

Martijn: ‘Wat is de allereerste stap naar heling? Hoe herken je oude pijn en trauma’s in je leven? Rianne: ‘Het komt regelmatig voor dat iemand geen idee heeft dat die met een trauma rondloopt in zijn leven. We maken allemaal wel dingen mee in het leven zonder direct getraumatiseerd te zijn. Een trauma herken je vaak niet als zodanig. Ik omschrijf een trauma als onverwerkte pijn die voor langere tijd negatieve gevolgen heeft in iemands leven. Je gaat er eigenlijk onbewust naar leven, en omdat het onbewust is heb je er vaak geen idee van. Sommige trauma’s zijn heel helder. Maar van heel veel intensieve momenten in je leven heb je geen idee wat de impact daarvan is. Je kunt dat onder meer aan de randzaken herkennen. Ik noem dat het overlevingssysteem. 

Vechten, vluchten, moeilijke situaties, mensen en plekken vermijden waar je snel angstig voor bent. Je hebt ook een aantal afweermechanismen. Ik noem dat de poortwachter van je pijn. Die schreeuwen heel hard kom niet te dicht bij je pijn. Dat zijn ook mechanismen die lijken op je gedrag en je karakter waardoor je niet door hebt dat het eigenlijk een mechanisme is die ‘denkt’ dat het normaal is dat je zo doet. Je bent nu eenmaal chaotisch, kunt maar slecht relaties onderhouden, te veel een flapuit. Maar eigenlijk zijn dat allemaal afweer- en coping mechanismen. Aan de hand van al die puzzelstukjes kun je concluderen dat je altijd maar met pijn te maken hebt. Bijvoorbeeld dat ik altijd maar met een negatieve uiting te maken heb. Of dat ik in de basis van mijn leven geloof dat er niet genoeg is. Niet genoeg geld, niet genoeg tijd, niet genoeg vrienden, niet genoeg leuke dingen of dat ik niet voldoe, dat ik van binnen geen goed mens ben. Dat zijn allemaal pijn en overtuigingen die je kunt meedragen. Zonder dat je meteen ziet, Oh dat is een trauma. 

Als je al die oppervlakkige dingen, angsten en pijn herkent in je leven dat is het onherroepelijk een trauma. Aan je karakter kun je niets doen, dat neem je je hele leven mee. Dat kan prachtig zijn of je hebt er een hekel aan. Maar pijn en trauma kun je leren loslaten’. 

Symptomen

‘Ik bevroor heel snel’ gaat Rianne verder, ‘Ik wilde niet op een bepaalde plek zijn en dacht zo ben ik nu eenmaal, maar eigenlijk is het: Je durft niet bij die moeilijke situatie te zijn. Dat kun je wel veranderen, dat kan uiteindelijk helemaal weg gaan’. Els de Wit reageert daarop en zegt : ‘De wijze waarop Rianne haar helingsproces beschrijft heb ik veel bewondering voor. Ik vind de boeken erg goed geschreven en vindt ze voor de doelgroep een absolute aanrader’. 

Rianne blijft het helder verwoorden waarbij ze aangeeft: ‘We zijn allemaal van nature prachtig maar door gebeurtenissen en ervaringen in ons leven gaan we schildjes om ons heen bouwen. Daarvoor komt de angst voor die pijn. Die pijn was destijds heel onprettig, die willen we niet opnieuw ervaren. Aan de ene kant is angst heel functioneel, zodat het ons kan behoeden voor ongewenste acties en gedragingen die tot ongelukken kunnen leiden. Hier werkt angst heel goed bij, het is soms een hele goede raadgever. Maar als het gaat om oude pijn vanwege situaties en omstandigheden die er nu niet meer zijn, maar in het verleden speelde, is het niet zo’n goede raadgever. Dan is het belangrijk om te ontdekken of het wel zo belangrijk is om nu heel hard van me te laten horen dat jij niet over mijn grens mag gaan. Als je structureel iets te fel reageert is dat een aanwijzing, er ligt feitelijk iets onder. Datzelfde geldt voor al die andere mechanismen. Als je dat gaat herkennen kun je het uiteindelijk ook gaan loslaten. Een heel intens proces maar t kan wel. Dat is ook het proces van helen’. 

Dr. Cees Janssen geeft voorbeelden uit zijn praktijk bij de Universiteit Twente

Cees reageert hierop met de opmerking: ‘Belangrijk dat mensen zelf herkennen dat er iets dieper zit. In mijn dagelijkse praktijk maak ik regelmatig mee dat patiënten bij mij met angsten komen of met lichamelijke klachten waar vaak een psychische oorzaak voor is waardoor ik heel vaak moet zeggen: “Dit zit in het onderbewustzijn. Al die conflictjes in je leven die je onbewust hebt weggestopt. die zitten in je onderbewustzijn en die komen er uit”. Dit kan aan je karakter liggen, je karakter kun je niet veranderen zoals Rianne al zei. Je kunt het hooguit wat polijsten of bijschaven maar het is natuurlijk zo dat de mensen die oorzaak willen weten, zeker de rationeel ingestelde studenten die ik zie. Die hebben vaak als heel wat andere onderzoeken gehad en dan is er nog steeds niets gevonden en ze willen dan weer een nieuw onderzoek. Dan moet jij gaan uitleggen, het zit wellicht toch nog wat anders. Af en toe denk ik als huisarts dat ik een halve psycholoog ben maar ik heb ook een bemiddelende functie om iemand door te sturen, om hen verder te helpen. 

Mensen komen nog te vaak onterecht bij instanties voor onbegrepen lichamelijke klachten. Studenten gaan ook nogal eens over hun eigen grenzen heen. Ze weten niet goed wanneer ze moeten stoppen om tot ontspanning te komen. Dan heb je ook geen energie om dieper in jezelf te gaan kijken. Voor mij een dagelijkse taak om hen er verder op te wijzen hoe hier mee om te gaan. Wat me ook opvalt is evenwel dat veel mensen hier niet in mee willen gaan en ze willen dan een vervolgonderzoek. Een belangrijke taak voor mij als huisarts is om ze niet weer een bloedonderzoek te laten doen, waarbij ik mij wel besef dat ik continue heel alert moet zijn dat moeheid, buikpijn, een psychosomatose, rugklachten weliswaar een psychische oorzaak kunnen hebben, maar net zo goed een andere lichamelijke oorzaak kunnen hebben. We moeten het holistisch bekijken, zowel de somatische als psychisch-sociale aspecten. 

Ik ben altijd wel content als ze zelf komen met: ‘Dokter ik denk dat het iets psychisch is”. Een stuk zelfinzicht, zo niet, dan is het belangrijk dat je vertrouwen wint. Dat je laat zien dat je respect hebt voor de persoon en zijn klachten, dat je ze serieus neemt. Ik nam veel verantwoording over van mijn patiënten, wat ze lang niet altijd konden waarderen. 

Ik ben heel erg voor preventie. Voorkomen is beter dan genezen. Doordat ik met een jonge populatie werk valt er nog heel wat te kneden. Ik merk overigens wel dat anno 2024 het respect minder wordt bij alle populaties. De opvoeding en educatie zijn veranderd. Mensen raken steeds meer geïsoleerd, allerlei gedoe met weinig respect ook op social media, de communicatie is steeds minder ontwikkeld. Dat is jammer en een slechte ontwikkeling. Overigens het is ook niet meer zo dat wat de dokter zegt de absolute waarheid is. Gelukkig niet. Mensen zijn kritischer en mondiger geworden en via het internet hebben ze vaak zelf al de nodige informatie tot zich genomen. Het is mijn taak de do’s en dont’s daarin aan te brengen en ze verder te helpen. 

Rianne heeft ingrijpende zaken meegemaakt in haar leven

Tijdens de boeiende uitzending van Dossier Mastenbroek is Rianne ter zake kundig en vertelt met passie over haar boek waarbij ze zegt: ‘Ik ben geen arts en geen psycholoog of psychiater, mijn ervaring komt uit het leven. 

Ik schrijf in mijn boek over mijn levenservaringen. Mijn verhaal omvat onder meer seksueel misbruik tussen mijn tweede en negende levensjaar. Pesten op school en ingrijpende relatieproblematiek nadien. Ingewikkelde thema’s waar je als kind nog niets van snapt. Dat misbruik speelde buitenshuis, via de vader van een vriendinnetje. Maar ook bij mij zelf thuis speelde onveiligheid. Zoals ik het heb ervaren waren mijn ouders niet goed in staat om ons de juiste zorg te geven. Mijn vader was heel afwezig maar ook dominant. Altijd aan t werk. God stond op één. Zijn gezin op twee. Later ontdek je dat dit je eigen ontwikkeling in de weg zit. Het leven gaat met vallen en opstaan, Maar van hem moest het allemaal in een keer goed zijn. Dit had ingrijpende gevolgen. Je kunt dit niet direct duiden als traumatisch, maar het heeft ingrijpende gevolgen. Je voelt je langdurig niet veilig. Er speelde nog veel meer. Mijn moeder was al zwaar getraumatiseerd toen ze mijn vader ontmoette. Ik werd geboren in een situatie waar ondanks de liefde van mijn moeder mijn vader ooit tegen mij zijn dat hij nooit van mij heeft gehouden. De liefde en goede intenties van mijn moeder waren evenwel niet voldoende. Dat voel je pas later. Als kind ervaar je het als een normale situatie. Het voelde thuis niet gek, ondanks de ruzies, of dat vaders wil wet was, en dat we altijd gehoorzaam moesten zijn. Ik wist ook niet dat het beter kon. Pas in mijn volwassen leven ervaarde ik de componenten van die twee heftige zaken, de pijn en trauma’s. Als nauwelijks weerbaar meisje werk ik gepest op school. Als volwassene kwam ik in giftige relaties terecht. Dan tekent het leven ongezond snel. Ik bezat geen veilige bodem of basis. Was ik anders opgegroeid dan had ik weer andere dingen meegemaakt. Ik zal nu niet snel meer in een ongezonde relatie terecht komen, ik ben veel weerbaarder en weet waar alle nare dingen uit voortkwamen. Ik ben heel alert wie ik nog in mijn leven toelaat. De mannen waar ik voor viel leken ook op mijn vader. Het klinkt heel gek, maar daar voelde ik me op een hele vreemde wijze veilig, dat was immers mijn normaal. Ik zocht wat vertrouwd voor me voelde’. 

In de basis kunnen we onszelf herstellen

‘Ons lijf kan tot op hoge leeftijd iets aanleren. We kunnen ons zelf nog her programmeren, onze hersenen, ons zenuwstelsel kunnen dat. Dat is toch fantastisch, maar je moeten wel weten hoe we dat doen. Ikzelf heb veel goede informatie uit de boeken van onder meer Bram Bakker en Bessel van der Kolk {Traumasporen) Wat hij heeft ontdekt is dat het taalgebied in je hersenen wordt omzeild bij een echt trauma. Dit betekent ook dat je niet echt woorden kunt geven aan het trauma dat je is overkomen. Dat zorgt er ook voor dat het heel moeilijk is om over pijnlijke zaken te praten. Vindt er maar eens de woorden voor. Dat heeft alles te maken met het feit dat als iets zo ingrijpend is je er vaak de woorden niet voor kunt vinden omdat dat gebied in je hersenen niet of nauwelijks gebruikt is. Een Catch 22 (een onmogelijke situatie, bijna onoplosbaar!) 

Coach Els van Steijn kijkt bijvoorbeeld naar de systemen waarbinnen dingen gebeuren. Niets staat op zich bij pijn en trauma. Je bent altijd onderdeel van een systeem. Het is mooi als je met een trauma aan de slag gaat in een veilige omgeving, al heb je maar één lief iemand in je omgeving. Dan ontstaat er met terugwerkende kracht de mogelijkheid om er wel woorden aan te kunnen geven. Superkrachtig! Ik heb dit ook ervaren met mijn geliefde Siem, hierdoor kon ik ook mijn eigen boek ‘Ontdek je Heilige Graal’ schrijven. 

Twee type mensen

‘Je hebt twee type mensen: mensen die alles buiten zichzelf leggen en zeggen ‘het komt door het leven’ Omdat ik misbruikt ben, gepest ben, het ligt niet aan mij. Ik ben alleen maar slachtoffer. Ik denk dan, ja dat ben je ook geweest, maar de enige die daar wat aan kan veranderen ben jezelf. 

De tweede groep zit er anders in en zegt: Ja, t klopt ik ben weliswaar slachtoffer geweest maar heb n eigen verantwoordelijkheid naar mezelf, er eigen zorg voor om daar iets mee te gaan doen en ik ga aan de slag om die zelfheling tot stand te brengen. Het is goed als je daarbij wat fijne mensen om je heen hebt én een paar goede boeken, dan zou je al kunnen helen. 

Seksueel misbruik

Martijn vraagt: ‘Zocht je die aandacht die je thuis niet kreeg wel bij dat vriendinnetje thuis? Het is heel ingrijpend, heel zuur als er dan ook letterlijk misbruik van je wordt gemaakt. Notabene een jong meisje dat op zoek is naar een veilige thuishaven. Rianne vindt het een goede vraag en antwoordt: Die vader vond mij speciaal, los van het misbruik, kreeg ik grote cadeaus, een aai over mijn bol, dat kende ik thuis niet, zo klein als ik was voelde het fijn. Ik kan er nu na jaren van heling over praten. Als klein meisje was ik op zoek naar genegenheid, iets wat ik in mijn thuisomgeving dus niet kreeg. Van seksuele gevoelens snapte ik natuurlijk niets, dus ook niet van seksueel misbruik, pas op latere leeftijd besefte ik de gruwelijke gevolgen daar van. Het heeft ook kunnen ontstaan doordat ik zo jong was en alles zo schimmig was in mijn jonge leven waarbij ik niet snapte wat er gebeurde. Er waren bij ons geen gezonde grenzen thuis en als iemand daar dan seksueel misbruik van maakt ervaarde ik dat in eerste instantie niet als vreemd. Ik heb er later pas de ingrijpende gevolgen van moeten ervaren. Martijn: Was het moment van helen ook het moment dat je er voor het eerst over kon praten? Rianne: ‘Absoluut’ dat brengt ons naar de volgende vraag. 

Erkenning

Rianne: ‘Het zit soms ook in ons om zaken heel erg te bagatelliseren, te ontkennen. Oh gelukkig het is geen ernstige ziekte! Daardoor loop je langer dan goed voor je is met onverwerkte pijn. Als je kunt erkennen wat je hebt meegemaakt, dan kun je ook helen. Bij mij was het wel een heel intens proces. Dan geef je al erkenning aan wat je hebt meegemaakt. De start van je helende reis. Het gaat om intermenselijke trauma’s, dus tussen mensen onderling. 

Die erkenning zoeken we heel vaak bij de dader. Dat is een erkenning die heel logisch is, maar je heel vaak niet gaat geven wat je zoekt. Een ander kan niet volledig erkennen wat je is aangedaan. Die weet veelal niets van al die nachtmerries, die kent niet alle stress en pijn die je hebt moeten ervaren. We willen feitelijk horen dat het klopt wat je hebt meegemaakt. Het was verschrikkelijk en het spijt me. Mijn suggestie is gaandeweg te zeggen: Ik erken zelf dat ik daarbij was. Dat ik daar pijn van heb gehad, dat het heel rottig was. Maar ik ben nu ook een volwassen vrouw of man die weer stappen kan zetten en een helingsproces in heeft gezet. Die kracht kun je ook meenemen uit wat je is overkomen’.

Vergeving: dader/slachtoffer

Rianne: ‘Ik kom uit een christelijk nest waar vergeving zeker binnen de leer een issue was. Zo van: ‘t maakt eigenlijk niet meer uit wat je is overkomen. Vergeef maar. Nou daar geloof ik niet in. Soms gebeuren er hele intense dingen, dan kun je vergeving absoluut niet opbrengen. Je moet ten eerste je boosheid en teleurstelling alle ruimte geven voordat je ook maar iets naar die ander doet die jou al dat leed heeft aangedaan. 

In mijn beleving is vergeving zo’n beetje het eindstadium bij het verwerken van je trauma, waarbij je je volledig losmaakt van de daad en de dader. Je maakt je volledig los van wat er destijds heeft plaatsgevonden en dat reken je de ander niet meer aan. Maar dat is een heftig en lang proces. Omdat je de ander het niet meer aanrekent is omdat je geen slachtoffer meer bent. Je was toen op die dag, op dat moment slachtoffer maar nu ben je daardoor gegroeid en heb je je verder ontwikkeld en je er los van gemaakt, daardoor hoeft de ander daarvoor niet langer excuses te maken. Natuurlijk is verantwoordelijkheid nemen en sorry zeggen heel belangrijk en helend, maar als dat niet gebeurd en je het gesprek niet meer kunt aangaan kun je nog steeds zeggen. Ik erken mijn eigen pijn. Dat is voldoende en dan hoef je in de basis niets meer te verwachten van de ander en bevrijdt je jezelf en anderen daarvan. Dokter Cees vult aan en zegt: ‘Ik vind dat je je moet openstellen om te vergeven, hoe moeilijk dat ook is. Jij doet ook wel eens dingen die niet goed zijn. Maar je het is wel moeilijk, maar zoals Rianne al zei: je kunt je dan ook los maken van wat je is overkomen’. 

Rouw

Tenslotte komt het gesprek uit op rouwverwerking. Rianne merkt op: ‘Dit past bij het hele proces van slachtoffer naar heling, over wat je is overkomen. Dat is het eindproces, rouw en verdriet ervaren vanwege datgene wat jou is overkomen. Geen onbezonnen kindertijd hebt meegemaakt, geen veiligheid en geen liefde van je dierbaren. Het gemis ook, waardoor je je emoties de ruimte moet geven en kunt stellen: nu ga ik betekenis geven aan alles wat ik heb meegemaakt. Vervolgens kun je bijvoorbeeld vrijwilligerswerk gaan doen of zoals ik een boek schrijven over trauma en heling en daar lotgenoten mee te helpen vanuit het gevoel eindelijk vrij te voelen en mijn helende reis te hebben voltooid’. 

Rianne hoopt dat haar boek én werkboek velen zal helpen en in de toekomst nog regelmatig uit de kast komt om dingen nog eens op te zoeken en na te lezen.

Het boek is te koop bij tal van boekenzaken, via het internet bij Bol.com. Het ISBN nummer: 9789083378077 en bevat 400 pagina’s. De uitgever is Wildflower Publishing.  In Pijnacker kun je bij boekhandel van Atten hiervoor terecht of de Primera. Indien niet meer op voorraad dan kunnen ze hem altijd voor U bestellen. Dit geldt ook voor de Nootdorpse boek verkooppunten. 

Naast de Heilige Graal is er ook een werkboek te koop waarbij je de theorie over het ontdekken van je ware zelf in de praktijk kunt brengen aan de hand van vragen, oefeningen en meditaties. Meer info: ontdekjeheiligegraal.com.

In Ontdek je Heilige Graal ga je op een bevrijdende reis door het overlevingssysteem van trauma naar heling en van overleven naar leven. Beetje bij beetje ontdek en bevrijd je je ware zelf. Je kunt jezelf volledig bevrijden van pijn en trauma. In Ontdek je Heilige Graal neemt helings-expert Rianne van Kuil je mee op een bevrijdende heldenreis dwars door het overlevingssysteem. Aan de hand van haar eigen bewogen leven legt ze op speelse wijze uit hoe we allemaal als kind, op een moment waarop we ons onveilig en angstig voelden, mechanismen hebben ontwikkeld om om te gaan met pijn en stress. Daarmee hebben we een fort gecreëerd rondom ons trauma, maar onbedoeld ook rond ons ware zelf, onze Heilige Graal. Tijdens jouw heldenreis geeft Rianne je praktische oefeningen om je overlevingssysteem stap voor stap los te laten. Beetje bij beetje ontdek en bevrijd je je Heilige Graal. Aan het einde van je heldenreis heb je de transformatie gemaakt van overleven naar léven, van trauma naar je vrije, stralende zelf. Dus... ga je mee op een ontdekkingsreis?