Dag dieren!

Het is weer herfst. Een prachtig seizoen, maar de herfst stemt me soms ook somber. Dat merk ik aan hoe ik over dingen denk. Over Dierendag bijvoorbeeld.

Dierendag werd op 4 oktober 1929 in Wenen in het leven geroepen om aandacht te vragen voor het leven van dieren en hun welzijn. Een mooi initiatief, want dieren zijn kwetsbaar in een wereld waarin de mens zichzelf en zijn behoeften centraal stelt en de natuur naar zijn hand probeert te zetten. Die kwetsbaarheid zie ik terug in het kunstwerk Twee Kalfjes en het keramiek en de Delfts blauwe kleuren accentueren dat. Het beeld herinnert aan de koeien die vroeger in de polder van Nootdorp rondliepen. Het Delfts blauw vormt een verbinding met Delft waar een deel van het vee op de veemarkt werd verkocht. Achter het kunstwerk gaat echter een dieper verhaal over kwetsbaarheid schuil. Kalfjes hebben geen makkelijke start in het leven. Meteen na hun geboorte worden ze bij hun moeder weggehaald en twee weken in een eenlingbox gezet. Daarin kunnen ze nauwelijks bewegen en hebben ze geen sociaal contact met andere kalveren. Dat geeft stress. Daarna gaan de jongetjes op transport naar een kalverbedrijf om te worden afgemest. Een deel van de meisjes mag blijven om de oudere melkkoeien te vervangen. Dierendag was niet alleen bedoeld om aandacht te vragen voor de kwetsbaarheid en het welzijn van dieren in de veehouderij, maar voor álle dieren. Het lijkt echter vooral een feestdag voor onze huisdieren te zijn geworden. Dierenwinkels nodigen ons uit om iets lekkers of een speeltje te kopen voor onze hond, kat, konijn of cavia.

Hartstikke leuk voor die dieren, maar voor de andere diersoorten is het geen feest. In Nederland slachten we op Dierendag, net als op alle andere dagen van het jaar, 1,8 miljoen dieren (exclusief vissen en schaaldieren) en eten we er 650.000 op. En de wilde dieren? Hun aantallen zijn sinds 1970 wereldwijd met 73% afgenomen door onder meer verlies van leefgebied, ontbossing, klimaatverandering, bestrijdingsmiddelen en jacht. Ook voor insecten is de toekomst niet hoopvol. Wereldwijd wordt een derde met uitsterven bedreigd, terwijl ze onmisbaar zijn voor het leven op aarde. Ondanks bijna 100 jaar Dierendag zijn we nog steeds selectief in onze liefde voor dieren. Op aarde wordt het ondertussen stiller en leger. We weten het, maar veranderen weinig. Misschien moeten we de naam Dierendag daarom maar omdraaien in: Dag dieren! Niet als begroeting, maar als afscheid.

Henny van Rij
Conservator van het online Dierenmuseum
www.dierenmuseum.nl