Droogte en watertekort houden de gemoederen flink bezig

Een reportage maken voor de Heraut en de Telstar over droogte en watertekort. Waar begin je, wie laat je aan het woord en wat breng je allemaal ter sprake?

Ineens – je zou ook kunnen zeggen toch nog onverwacht – was daar begin vorige week de aankondiging van het Hoogheemraadschap Delfland dat vanaf woensdag 5 augustus een zogenoemd ‘onttrekkingsverbod’ in werking zou treden. Dat hield in dat niemand meer zomaar water uit sloten en vaarten mag halen.

Pijnacker-Nootdorp en Berkel en Rodenrijs vallen onder Delfland. Bergschenhoek en Bleiswijk horen bij Schieland en De Krimpenerwaard. Daar is de situatie minder nijpend en mag men nog water uit de sloten blijven halen.

In Delfland dus niet. Ook niet de professionele tuinbouw die meteen alarm sloeg met als kernboodschap: als tuinbouwbedrijven geen gebruik meer mogen maken van oppervlaktewater, zijn de bassins van de kwekers binnen de kortste keren leeg, krijgen de planten geen water meer, gaan ze dood en worden de bedrijven in hun voortbestaan bedreigd. Ofwel: gaan ze mogelijk zelfs failliet.

Het Hoogheemraadschap Delfland heeft een soort ‘ranglijst’ van wat in tijden van nood het belangrijkst is. Op plek 1 staat de veiligheid voor de 1,2 miljoen mensen die in het gebied van Delfland wonen. De veendijken zouden verschrompelen als in de vaarten te weinig water staat. Dus is het van groot belang om die watergangen ‘vol’ te houden. Worden veendijken te droog dan kunnen ze verpulveren en worden ze een ‘zak veren’, zoals boer Jan Duijndam van de Bieslandhoeve in Delfgauw het uitdrukt.

Prioriteit 1 bij deze Code Zwart-situatie is voor Delfland dus: zo veel mogelijk water in het gebied houden en pompen. Daarom zijn grote waterkeringen en sluizen gesloten, ook met de bedoeling om zout water niet te ver in het gebied te laten doordringen.

Op plek 2 staan de energievoorziening en de drinkwatervoorziening. Op plek 3 staat de tuinbouw en op plek 4 de veeteelt en de akkerbouw. De categorieën 3 en 4 werden vanaf woensdag 5 augustus ‘on hold’ gezet. Met andere woorden: tuinders, boeren, burgers en buitenlui mogen geen water meer uit de voorraad halen.

De belangenorganisatie Glastuinbouw Nederland sloeg onmiddellijk alarm en was blijkbaar ook niet met de hoogheemraadschappen in overleg geweest over wat te doen als de situatie nijpend zou worden. Terwijl het al maanden droog is en iedereen kon zien aankomen dat bij uitblijvende regen er watertekorten zouden ontstaan.

Na wat schermutselingen in de media zijn eind vorige week Delfland en Glastuinbouw Nederland met elkaar in gesprek gegaan met als resultaat een gezamenlijk persbericht over de gemaakte afspraak dat er drie opties zullen worden onderzocht. Optie 1 zou kunnen zijn: met tankwagens water van buiten Delfland aanvoeren. Optie 2: een tijdelijke ontziltingsinstallatie in de Nieuwe Waterweg. En optie 3: gezuiverd rioolwater nog wat verder zuiveren zodat het bruikbaar wordt voor de glastuinbouw. Deze mogelijkheden worden dus snel onderzocht en de kosten van de onderzoeken zijn voor rekening van de tuinbouw.

Glastuinbouw Nederland noemde vorige week meteen al de mogelijkheid om ‘gezuiverd rioolwater’ nog wat verder te zuiveren zodat het bruikbaar is voor de tuinbouw. Nu wordt dat gezuiverde rioolwater in enorme hoeveelheden de zee in gepompt. De tuinbouw zou al aan vijf procent van al het gezuiverde rioolwater genoeg hebben. Al is het natuurlijk nog wel de vraag hoe dit water bij de bedrijven gebracht zou moeten worden.

Weken
Zoals gezegd zijn de diverse opties nu nog in onderzoek en nog geen oplossing voor nijpende situaties. De concrete situatie is dat op de meeste tuinbouwbedrijven voldoende mogelijkheden zijn om de gewassen nog meerdere weken van water te blijven voorzien.

Er wordt niet alleen water vanuit bassins gebruikt, die gevuld zijn met voormalig regenwater of oppervlaktewater uit sloten. Er zijn ook diverse andere mogelijkheden, zoals water uit zogenoemde ‘ondergrondse opslag’. Dat betreft dan regenwater dat in de bodem is gebracht en daar in reserve wordt gehouden.

Of grondwater dat via zogenoemde ‘omgekeerde osmose’ bruikbaar wordt gemaakt. Het gaat er hierbij vooral om dat het water wordt ontzilt. Dus bij de meeste bedrijven is de situatie nog niet echt nijpend of wordt die ook niet nijpend.

Bij andere tuinbouwbedrijven is dat wel het geval, zoals bij een kwekerij aan de Stropersweg in Berkel en Rodenrijs. De familie Brabander verhuurt het 2,2 hectare grote bedrijf aan Brabantse broers die een paksoikwekerij in de vollegrond hebben. Deze kwekerij moet het echt hebben van de watervoorraad in de bassins en die voorraad is eindig.

Angelique Brabander vertelt dat zij als verhuurders samen met de huurders, de paksoikwekers dus, onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om de planten van broodnodig water te blijven voorzien. Water aanvoeren met tankwagens is een mogelijkheid maar dan moet je wel zeker zijn van de kwaliteit van het water en het moet ook nog betaalbaar blijven. Maandagmiddag was het onderzoek naar de mogelijkheden nog gaande.
We bellen ook even met Paul Zantman die met Rob Brabander meerdere groentekwekerijen heeft onder de naam Brazander. Voor hun eigen kwekerijen is de situatie nog niet alarmerend, zegt Paul Zantman die ook actief is als duo-gemeenteraadslid voor de partij Wij Lansingerland.

Zantman is van mening dat Nederland en ook de tuinbouwsector zich in de toekomst nog beter moeten gaan voorbereiden op situaties van zeer langdurige droogte als gevolg van neerslagtekort. In Delfland gaat het intussen om zo’n 35 centimeter te weinig regen. Zantman merkt op dat de positie van de land- en tuinbouw ook binnen de lokale politiek lang niet meer zo prominent is als voorheen. Hij is blij dat hij niet de enige kweker is in de raad. Hij heeft Ed van der Knaap aan zijn zijde, weliswaar van een andere partij, het CDA dat nu wel in het college zit en Wij Lansingerland niet!

In Pijnacker-Nootdorp heeft de tuinbouw VVD-er Harry Wubben in de raad. Hij was vorige week volop in het nieuws toen het over droogte en gebrek aan water ging. Chrysantenkweker Harry Wubben wees er onder meer fijntjes op, dat Delfland wel van de tuinders vraagt om in tijden van ‘waterovervloed’ hun bassins zo leeg mogelijk te houden, zodat de tuinbouw optimaal bijdraagt aan de opvang, maar dat Delfland nu niet thuis is om de tuinbouw te helpen met het vullen van diezelfde bassins.

We bellen ook even met een veehouder, Jan Duijndam, van de Biesland Hoeve in Delfgauw. Hij heeft thuis en op allerlei plekken in de omgeving in totaal 450 koeien rondlopen. Koeien die zeker bij de eerste hittegolven behoorlijk last hadden van de hitte maar die er steeds beter aan lijken te wennen. Als het overdag te warm is, eten ze niet zo veel maar dan eten ze gedurende de nacht meer.

Jan vertelt dat hij nu eerder de wintervoorraad aan gras en mais moet aanspreken. Het gras op het land groeit niet meer, maar gaat ook niet dood. Zodra het straks weer gaat regenen, zal het binnen een dag of tien weer lekker gaan groeien. Qua wintervoorraad zegt de boer nog dat het gras in het voorjaar heel weelderig groeide. Toen kon er dus flink aan de voorraad worden gewerkt. De boer redt zich wel en de koeien ook.

Volkstuinders
Niet alleen in de grote tuinbouw, ook in de kleine tuinbouw is watertekort het gesprek van de dag. Ook op volkstuinencomplex De Berkelhof in Berkel. Pensionado Bert Deege, voormalig horecaman en ledverlichtingexploitant, heeft er al zeven jaar een volkstuin en geniet vooral van ‘het onverwachte’.

Soms lukt een teelt geweldig, soms helemaal niet. Soms is de zomer zo nat dat alles wordt opgevreten door de slakken en soms dreigen de planten ten onder te gaan aan een gebrek aan water.

Net als in de ‘grote’ tuinbouw is er ook in de ‘kleine’ tuinbouw verschil in capaciteit. De een heeft een vat van duizend liter, de ander moet het doen met honderd liter. Bert heeft 150 liter in voorraad en dat is goed voor nog een klein weekje, waarbij hij dan heel gedoseerd moet gieten. De komkommers in zijn kasje hebben een (water)streepje voor. Bert maakt zich er niet al te druk om maar hoopt net als iedereen op regen!

Ja en wanneer komt die? We bellen weerprofeet Daan Haket, kweker op leeftijd in Pijnacker. Daan denkt niet dat het voor 1 september echt gaat regenen. “Ik zei het half juni al tegen je: we krijgen een mooie droge zomer. Als de wind steeds weer naar het noordoosten draait, dan zegt dat genoeg: wel zon, geen regen. Precies vijftig jaar terug, in 1976, hadden we ook zo’n zomer. Toen mochten we wel vanuit de sloot blijven gieten, maar de kwaliteit van het water was zo slecht dat je net zo goed geen water kon geven.”

Is drinkwater dan geen alternatief? Soms wel maar niet voor elke teelt. Ook met drinkwater kunnen we maar beter een beetje spaarzaam omgaan, maar dat is er nog voldoende. Sproeien met drinkwater mag je dus gewoon blijven doen. Voor de Nootdorpse Tennis Club is het geen alternatief voor het sproeien met slootwater. Daarom zijn zes gravelbanen voorlopig buiten gebruik. De smashcourtbanen blijven wel beschikbaar…