De prijs die Beiaard betaalde

Ik hou van verhalen. Liefst met een moraal. Daarom hou ik van sprookjes, legendes, fabels en sages. Het liefst lees ik daarin dat het goede overwint. Dat is echter niet het geval in het oude volksverhaal van De Vier Heemskinderen.

Ik ontmoette de kinderen toen ik in 2015 de Nootdorpse Dierenroute maakte, zie www.dierenmuseum.nl. Zo leerde ik ook het vurige ros Beiaard kennen, een sterk en dapper paard dat zich niet zomaar liet temmen. Alleen Reinout, de jongste en dapperste van de kinderen, kon hem berijden. Tijdens een flinke ruzie doodde Reinout één van de zonen van keizer Karel de Grote. De heemskinderen vluchtten, maar gaven zich over toen hun vader door de keizer gevangen was genomen. De keizer wilde alleen vrede sluiten als hij Beiaard kreeg. Zo geschiedde. Hij hield het paard echter niet zelf, maar liet het verdrinken met een zware steen om zijn nek. Tweemaal verbrijzelde Beiaard de steen en kwam weer boven water. Reinout kon het niet meer aanzien en keek weg bij de derde poging. Het trouwe paard gaf het gevecht toen op, omdat hij dacht dat Reinout niet meer van hem wilde weten. Hij verdronk. De droevige afloop raakte me en ik ergerde me aan de moraal van het verhaal: soms moet je iemand opgeven die je dierbaar is om verzoening mogelijk te maken. Daar ben ik het niet mee eens. Ik vind het onrechtvaardig dat juist de onschuldige Beiaard de hoogste prijs betaalde. Er zijn toch andere oplossingen?

Waarom nodigde Karel de Grote, nadat de ergste emoties waren bekoeld, de kinderen en hun ouders niet uit voor een open en eerlijk gesprek? Dan had hij echt leiderschap getoond: luisteren, proberen te begrijpen waarom het misging, elkaar in de ogen kijken en naar vergeving zoeken in plaats van vergelding. Natuurlijk naïef van mij, want het waren andere tijden. Of toch niet? Ook nu zijn er machthebbers die handelen zoals Karel de Grote destijds. Die gehoorzaamheid eisen, anderen laten betalen voor hun gelijk en opoffering vragen van dat wat je lief is.

Het beeld in Nootdorp vertelt trouwens een eigen verhaal. Daar zitten drie kinderen op een paard met wielen, een speelgoedpaard. Reinout en Beiaard ontbreken. Misschien nodigt de kunstenares ons ook uit om met andere ogen naar het verhaal te kijken. Ik denk dat Reinout niet had moeten vluchten, maar voor een rechtbank had moeten verschijnen en zijn straf had moeten ondergaan. Dan had een onschuldige vriend niet hoeven sterven.

Henny van Rij
Conservator van het online Dierenmuseum
www.dierenmuseum.nl