Meer dan de helft van de Nederlanders overschat eigen kennis over de dode hoek

Regio - Vandaag staat Nederland stil bij een gevaar dat vrijwel iedereen kent, maar lang niet iedereen goed weet in te schatten: de dode hoek. Tijdens de derde Nationale Blijf uit de Dode Hoek Dag vragen Transport en Logistiek Nederland (TLN) en Veilig Verkeer Nederland (VVN) extra aandacht voor veilig gedrag rondom grote voertuigen. Dat die aandacht nog altijd hard nodig is, blijkt uit nieuw landelijk onderzoek van Motivaction: niet alleen een gebrek aan kennis vormt een risico, maar juist ook de overtuiging dat we zelf wel weten hoe we veilig moeten handelen.

Ruim acht op de tien Nederlanders (82%) denken dat zij weten hoe ze veilig uit de dode hoek van een vrachtauto kunnen blijven. In een realistische verkeerssituatie kiest echter slechts één op de drie (32%) daadwerkelijk de veilige positie. De uitkomsten leggen daarmee een opvallende tegenstelling bloot: we kennen de term de dode hoek, maar overschatten hoe goed we weten wat we in de praktijk moeten doen.

We denken dat we het weten

Het begrip dode hoek is vrijwel algemeen bekend: 96% van het Nederlandse publiek kent de term. Een ruime meerderheid (82%) geeft correct aan dat dit het gebied is waar een chauffeur andere weggebruikers helemaal niet kan zien. Alleen betekent bekendheid met de term ‘dode hoek’ nog niet dat mensen weten hoe ze er veilig mee moeten omgaan. Uit het onderzoek blijkt dat 55% van de deelnemers onbewust onveilig gedrag laat zien. Hoewel veruit de meeste mensen het belangrijk vinden om extra op te letten in de buurt van grote voertuigen, weten velen niet precies waar de dode hoek zit en waar zij veilig moeten staan. Naast kennisgebrek spelen een lage risicoperceptie en zelfoverschatting een belangrijke rol.

Nog belangrijker: wanneer mensen een praktijksituatie krijgen voorgelegd, een stilstaande vrachtauto bij een stoplicht, kiest slechts een derde (32%) de veilige positie om zichtbaar te blijven voor de chauffeur (rechts achter de vrachtauto). Twee derde (68%) [AK1] van de deelnemers uit het onderzoek kiest een onveilige plek, bijvoorbeeld voor de vrachtauto of naast de cabine.

Iedereen denkt dat hij de dode hoek kent. Maar juist dát vertrouwen kan gevaarlijk zijn. Wie denkt dat hij weet hoe het werkt, staat minder snel stil bij zijn eigen gedrag

Hannie Besseling, programmaleider Veilig op Weg! Blijf uit de dode hoek, TLN

Bewustwording werkt

Dat bewustwording kan bijdragen aan de bereidheid om gedrag aan te passen, blijkt ook uit het onderzoek. Nadat deelnemers een korte voorlichtingsvideo hadden bekeken, gaf 67% aan zijn gedrag waarschijnlijk aan te passen. Ook het draagvlak voor educatie is groot: 84% van de Nederlanders denkt dat lessen over de dode hoek op school helpen om ongelukken te voorkomen. Ook meer voorlichting aan fietsers en voetgangers krijgt brede steun.

Jong geleerd is oud gedaan

Bewustwording begint al op jonge leeftijd. Dat doet Veilig op Weg! Blijf uit de dode hoek inmiddels al 30 jaar: in 1996 werd de eerste Veilig op Weg-les gegeven. Met de Veilig op Weg-les leren kinderen uit groep 7 en 8 hoe zij veilig moeten handelen in de buurt van grote voertuigen.

De les combineert theorie met praktijk. Tijdens het praktijkgedeelte nemen de kinderen zelf plaats in de cabine van een groot voertuig en ervaren zij wat een chauffeur wel en vooral níét kan zien. Anders dan bij een uitsluitend virtuele ervaring, maken kinderen bij Veilig op Weg de dode hoek daadwerkelijk vanuit de cabine mee. De resultaten van het onderzoek onderstrepen het belang om vroeg met deze verkeerseducatie te beginnen.

Maar verkeersveiligheid rond grote voertuigen is niet alleen een onderwerp voor kinderen. Met de derde Nationale Blijf uit de Dode Hoek Dag vragen TLN en VVN aandacht van alle Nederlanders voor de gevaren van de dode hoek. De dag maakt weggebruikers bewust van wat zij zelf kunnen doen om veilig uit de dode hoek te blijven. Daarbij staan twee eenvoudige vuistregels centraal:

Vuistregel 1: Blijf altijd rechts en ruim achter grote voertuigen.

Vuistregel 2: Houd minimaal 3 meter afstand rondom grote voertuigen.

Kinderen leren over de dode hoek in de klas, maar ouders versterken die boodschap in de praktijk. Daarom is bewustwording onder ouders zo belangrijk. De Nationale Blijf uit de Dode Hoek Dag helpt die kennis breed te verspreiden.

Sylvie de Jong, portfoliospecialist VVN verdiepende educatie en ouders