De Atlantikwall: verdedigingslinie van een mythische proportie?

De Atlantikwall spreekt nog altijd tot de verbeelding. Maar wat was deze verdedigingslinie precies, waarom was de aanleg noodzakelijk en hoe ‘mythisch’ was deze in de propaganda zo opgehemelde linie werkelijk? 

In deze lezing van het Historisch Genootschap Oud-Pijnacker wordt de Atlantikwall geplaatst in een bredere militaire en landschappelijke context. Daarbij wordt gekeken naar de militairen die zich aan de kust bevonden en besproken hoe deze verdedigingslinie zich ontwikkelde tot een complex verdedigingssysteem langs de Zuid-Hollandse kust.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog veranderde Zuid-Holland in een van de grootste bouw- en legeringsplaatsen van Nederland. Gelegen aan de westgrens van het Derde Rijk kreeg de provincie een sleutelrol in zowel de voorbereiding van de invasie van Engeland als in de latere verdediging tegen een geallieerde aanval. 

De vrees voor een twee-frontenoorlog leidde er in de winter van 1941 toe dat Hitler het bevel gaf tot de aanleg van de Neue Westwall, later omgedoopt tot de Atlantikwall. Wat volgde was de bouw van een 5.000 kilometer lange verdedigingslinie met tienduizenden bunkers langs de gehele westkust. Ook in Zuid-Holland verrezen in enkele jaren honderden verdedigingscomplexen, opgebouwd uit gestandaardiseerde bomvrije bunkers en veldversterkingen, samengebracht in grotere verdedigingsgebieden. 

Toch stond de Atlantikwall niet op zichzelf. De linie maakte deel uit van een veel omvangrijker, gefaseerd aangelegd militair kustverdedigingssysteem dat gedurende de oorlog voortdurend werd uitgebreid en versterkt. Tienduizenden mensen, vaak gedwongen, werkten uiteindelijk mee aan wat uitgroeide tot een van de grootste bouwoperaties van de twintigste eeuw.

Nick Warmerdam is coördinator kennis en senior adviseur archeologie bij Erfgoedhuis Zuid-Holland. In zijn vrije tijd is Nick betrokken bij verschillende projecten rondom de Atlantikwall en oorlogsfotografie in de provincie. Ook doet hij onderzoek naar het lot van de Duitse gevangenen die na de oorlog Nederland mijnenvrij moesten maken. Hij schreef recent onder andere het boek ‘Gewapend met karabijn en camera’ over Zuid-Holland in oorlogstijd gezien door de lens van Wehrmacht-soldaten.

Wanneer: dinsdagavond 28 april 2026

Locatie: ‘De Acker’, Park Berkenoord 2, Pijnacker.

Aanvang: 20.00 uur, inloop vanaf 19.30 uur.

Gratis toegang voor HGOP-leden, bijdrage niet-leden € 10,- (contant te betalen aan de zaal)