Hebben dieren behoefte aan vakantie?

Vakantie is voor mensen een moment van rust en ontspanning. We nemen afstand van werk en verplichtingen. Even geen kloktijd, gewoon leven in het moment. We stappen voor even uit de ratrace van het leven en staan niet meer ‘aan’. We wisselen actief zijn meer af met rust. Dieren doen dit van nature. Daarvoor hoef ik alleen maar te kijken naar mijn kat. Hij lijkt vaak meer in balans te zijn dan ik.  

Dat geldt echter niet voor alle dieren in gevangenschap. Neem dolfijnen. Deze slimme, sociale en speelse dieren leven in het wild - gemiddeld 35 jaar - een vrij bestaan. Ze zwemmen dagelijks tientallen kilometers, jagen op verse vis, duiken ver de diepte in en spelen met soortgenoten. Hoe anders is dat voor dolfijnen die we houden voor vermaak in dolfinaria. Vaak nog uit het wild gevangen, wordt een natuurlijk leven ze onmogelijk gemaakt. Zo’n 3000 dolfijnen wereldwijd leven in bassins met nauwelijks bewegingsruimte, hun eten komt uit de vriezer en ze moeten dagelijks kunstjes opvoeren voor publiek. Opmerkelijk hoe verschillend we met gevangenschap omgaan: mensen sluiten we op als straf - dieren voor ons plezier. Dat plezier duurt voor ons maximaal een dag. Dan hebben we het dolfinarium wel gezien. Dolfijnen verblijven er gemiddeld 17 jaar. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat dolfijnen zelfbewustzijn hebben. Ze weten wie ze zijn. Wanneer we ze in de spiegel laten kijken, herkennen ze zichzelf. Ze inspecteren in de spiegel zelfs hun lichaam en openen hun mond om er in te kijken. Ze vertonen gedrag dat wijst op een goed ontwikkeld bewustzijn. Dat roept vragen op: Moeten we zulke dieren nog wel gebruiken voor ons vermaak? Zou een dolfinarium niet beter dienstdoen als opvangcentrum voor zeedieren in nood?

Voor Ric O’Barry, voormalige trainer van de Flipper-dolfijnen, is het antwoord op deze vragen duidelijk. Hij verzet zich nu tegen gevangenschap van dolfijnen. Hij weet van dichtbij dat het leven van dolfijnen in gevangenschap gepaard gaat met fysieke en mentale stress. Hun karakteristieke glimlach zegt niets over hoe ze zich écht voelen. Dieren hebben geen behoefte aan vakantie, wél aan ruimte voor natuurlijk gedrag. In een omgeving die past bij hun aard, met vrijheid, eigen keuzes en ruimte voor spel en plezier. Dat laatste zien we terug in het kunstwerk De dolfijnen in Pijnacker-Noord. Het symboliseert speelsheid en kinderen mogen erop spelen. Een vorm van vrijheid - precies wat echte dolfijnen verdienen.

Henny van Rij
Conservator van het online Dierenmuseum
www.dierenmuseum.nl