De Verbeelding op bezoek bij de dijkgraaf van Delfland

Dijkgraaf Piet-Hein Daverveldt van het Hoogheemraadschap van Delfland beleeft drukke en spannende tijden. Het tekort aan neerslag in 2026 liep op tot rond de 35 centimeter met als gevolg dat het water in Delfland zo schaars werd dat men een ‘onttrekkingsverbod’ moest uitvaardigen.

Vanaf woensdag 5 augustus mochten boeren en tuinders maar ook volkstuinders en bijvoorbeeld ook gemeenten die sportvelden te onderhouden hebben geen oppervlaktewater meer uit sloten en vaarten halen. De tuinbouw was meteen in alle staten van opwinding. Geen water voor de teelten zou in de miljoenen kunnen gaan lopen. Gelukkig begon het na ruim een week dan toch nog flink te regenen en intussen worden de maatregelen beetje bij beetje afgebouwd.

Dijkgraaf Daverveldt was onlangs op televisie bij Nieuwsuur om tekst en uitleg te geven over wat een hoogheemraadschap allemaal doet en waarom het nodig was om zulke vergaande maatregelen te nemen.

Bij Nieuwsuur kon de dijkgraaf warm draaien voor een ontmoeting met de Telstar. De afspraak daarvoor stond al langer vast en draaide niet om droogte maar ‘kunst in het water’. Toch was het meteen een goede gelegenheid om ook de actualiteit én de toekomst van alles omtrent ‘water’ te bespreken.

De aanleiding was de Beeldenexpositie van De Verbeelding die volgende week zaterdag 5 september wordt geopend in het Emmapark in Pijnacker, tegenover de RK Joannes de Dooperkerk aan de Oostlaan. Net als voorgaande jaren worden daar in de aanloop naar het Verbeeldingsweekend eind september kunstwerken geplaatst in het Emmapark. Een vrij toegankelijke expositie in de open lucht die tot en met 5 oktober te zien zal zijn.

Vijver
Een nieuwe deelnemer aan de expositie, Rens Kroon, heeft het kunstwerk Pharos gemaakt. Dat betekent vuurtoren. Zijn idee was om Pharos in de vijver van het Emmapark te plaatsen. Delfland heeft besloten dit initiatief te sponsoren. Toen is ook een afspraak gemaakt voor een interview met dijkgraaf Piet-Hein Daverveldt, die je ook kunt beschouwen als ‘de burgemeester’ van een hoogheemraadschap. Dinsdag 18 augustus waren we in het prachtige Gemeenlandshuis aan de Phoenixstraat/Oude Delft waar Delfland sinds 1645 is gevestigd. Bijna vier eeuwen dus.

Met Cees Zuiderwijk van De Verbeelding werden we ontvangen in de prachtige ontvangstkamer/spreekkamer in het oude deel van het pand. Als je vanaf de Phoenixstraat binnenkomt en je loopt richting de Oude Delft dan zie je het pand als het ware ‘verouderen’. In watertermen: de historie druipt ervan af. Trouwens: tijdens het Monumentenweekend in het tweede weekend van september is het Gemeenlandshuis weer toegankelijk voor belangstellend publiek.
Dijkgraaf Piet-Hein Daverveldt nam er ondanks de drukke en hectische tijden alle tijd voor. We hebben de man meer dan een uur kunnen spreken over de totale materie waar een hoogheemraadschap mee te maken krijgt.

Historie
Het Hoogheemraadschap Delfland bestaat sinds 1289. Het is niet eens het oudste waterschap. Onder meer Rijnland is nog ouder en stamt uit 1255. Ooit waren er vele honderden waterschappen en polderbesturen. Door allerlei fusies zijn er in heel Nederland nu nog 21 waterschappen.
Een waterschap heeft als hoofdtaken: waterveiligheid, waterkwantiteit, afvalwater zuiveren en waterkwaliteit. QIn het gebied van Delfland – waar 1,2 miljoen mensen wonen – zijn diverse zeer geavanceerde waterzuiveringsinstallaties. Onder meer in de Harnaschpolder in Delft/Den Hoorn. De dijkgraaf vertelt dat men bezig is met de ontwikkeling en realisering van een grote nieuwe zuiveringsinstallatie in Vlaardingen. Dat zijn hele dure projecten die veel voorbereidingstijd en doorlooptijd vergen. Aldus de dijkgraaf die er meerdere keren op wijst dat een hoogheemraadschap ver vooruit moet kijken. Niet alleen bij zo’n rioolwaterzuiveringsinstallatie maar ook wat betreft zaken als klimaatverandering en zeespiegelstijging.

“De zeespiegel kan over 25 jaar zomaar een meter hoger zijn. Daar moeten we op anticiperen. Onder meer door nu al ruimtereserveringen te doen voor toekomstige dijkverhogingen. Een hogere dijk vereist namelijk dat je aan weerszijden meer ruimte nodig hebt.”

Pakketbezorger
Voormalig Delflandbuitenman Piet Oudshoorn vertelde eens een mooi verhaal over een pakketbezorger die in Oude Leede bij het gemaal wat kwam afgeven. De man vroeg zich af wat Delfland eigenlijk deed. Piet en zijn collega vertelden dat een belangrijke taak is om ervoor te zorgen dat de mensen droge voeten houden ondanks het feit dat het gebied van Delfland zich vier tot zes meter onder zeeniveau bevindt. De man zei een beetje geschrokken: ‘Ben ik blij dat ik midden in Rotterdam woon.’ Het antwoord van Piet en zijn collega was: ‘Rotterdam ligt misschien nog wel lager dan waar we nu zijn.
Ook vandaag de dag werkt Delfland er hard aan om wateroverlast te voorkomen. Er kunnen echter buien optreden waarbij wateroverlast niet kan worden voorkomen.

Waterbeheer is al eeuwenlang een belangrijke hoofdtaak van Delfland en alle andere waterschappen. Zeven tot acht eeuwen geleden kwam de zee regelmatig buurten in Pijnacker en omgeving. De zee drong vaak al heel ver door in het achterland. Met het ontstaan van hoogheemraadschappen kwamen er allerlei maatregelen om het zeewater tegen te houden en om overtollig water via bemaling naar zee af te voeren.

Dat gaat via een heel fijnmazig systeem van sloten, tochten en boezemvaarten. Eeuwenlang werden daarvoor windmolens gebruikt. Later kwamen er mechanische en automatische gemalen. Anno 2026 gaat het allemaal computergestuurd. In heel Delfland zijn acht grote gemalen voorhanden om het water snel en adequaat af te voeren.

De laatste 25 jaar is er enorm geïnvesteerd in ‘waterwerken’ om te er voor te zorgen dat ook bij heel heftige regenval het water netjes wordt afgevoerd om zoveel mogelijk te voorkomen dat er waterschade ontstaat zoals in de jaren negentig van de vorige eeuw een enkele keer gebeurde.

Omdat het weer steeds extremer wordt qua regenval maar ook qua uitblijven van regen in periodes van langdurige droogte, zullen hoogheemraadschappen zoals Delfland nog meer en beter voorbereid zijn op ‘het op peil houden’ van de watervoorraad.

Piet-Hein Daverveldt vertelt dat ‘waterveiligheid’ altijd nummer 1 is. Dat was de laatste tijd ook de hoogste prioriteit: het peil in sloten en vaarten zodanig hoog houden dat de dijken in orde blijven. In 2003 begaf bij Wilnis een dijk het waardoor hele woongebieden onder water kwamen te staan. Dat mag nooit meer gebeuren.

De dijkgraaf: “Juist vanwege die veiligheid moesten we begin augustus zeer vergaande maatregelen nemen en de zogenoemde categorieën 3 en 4 verbieden om nog langer water uit het oppervlaktewater te halen. Dat betrof dus onder meer de tuinbouw en de landbouw. Uiteraard zijn dat heel moeilijke beslissingen maar het kon op dat moment niet anders. Gelukkig hebben we vervolgens goede gesprekken kunnen voeren met onder meer Glastuinbouw Nederland. Die organisatie komt op voor de belangen van tuinbouwbedrijven die zonder water dreigden te raken. Onder andere doordat het is gaan regenen hebben we de maatregelen kunnen versoepelen, maar we moeten waakzaam blijven en in de toekomst moet iedereen nog beter voorbereid zijn op langdurige droogte.”

Er zijn verschillende opties zoals het ontzilten van zout water of het gebruiken van gereinigd rioolwater. Dat zal dan nog verder gereinigd moeten worden dan nu het geval is, aldus de dijkgraaf die niet graag in gezuiverd rioolwater zou zwemmen.

Het zal hoe dan ook nodig blijven om voldoende zoet water in het gebied te houden, ook als de Rijn zoals onlangs minder dan de helft aan zoet water aanvoert dan wat normaal is in deze tijd van het jaar. Voldoende buffer is nodig voor de waterveiligheid – de dijken – maar dus ook om watergebruikers niet droog te laten vallen. Wat dus onlangs dreigde.

Gelukkig konden er waterbergingen preventief worden gevuld, zoals De Bergboezem Berkel achter Oude Leede en De Wollebrand in het Westland. De dijkgraaf zegt dat het IJsselmeer onze nationale regenton is. Voor Delfland is het Brielse Meer een belangrijke bron, maar wat dreigde was dat het zoute zeewater te ver landinwaarts zou gaan waardoor het water het Brielse Meer niet meer te gebruiken zou zijn.

Zo ver is het niet gekomen, omdat het gelukkig ging regenen. Toch, zegt de dijkgraaf, moeten we in de toekomst voorbereid zijn op nog meer langdurige droogteperiodes en intussen ook klaar zijn voor de keerzijde: de enorme buien die we straks kunnen verwachten vanaf de Noordzee die nooit eerder zo opgewarmd was.

Werk aan de winkel dus voor de dijkgraaf, de hoogheemraden, het algemeen bestuur en de honderden medewerkers. De dijkgraaf is trots op al zijn mensen en op het werk dat ze soms dag én nacht verrichten. Ook in samenwerking met andere hoogheemraadschappen.

De dijkgraaf is sinds 2018 in functie. Na een lange loopbaan in de private sector maakte hij de overstap naar het openbaar bestuur. Eind dit jaar hoopt hij 68 te worden, maar zijn pensioen stelt hij nog even uit, zo boeiend vindt hij zijn werk…

Tot slot wenst hij Cees Zuiderwijk en diens vele collega’s van De Verbeelding alle succes met de 33^ste aflevering van het kunstweekend en de beeldenexpo inclusief waterkunstwerk in de vijver!