Van Paradijs naar Armageddon

In de Telstar van 15 juli schreef ik over de grote diversiteit aan steltlopers in de Groene Keijzer: een natuurgebied in de Zuidpolder van Delfgauw. Enkele dagen na publicatie hoorde ik dat er veel vogels waren dood gegaan in het gebied. Verschillende vogelsoorten zijn dood aangetroffen, waaronder: meeuwen, lepelaars, kieviten, tureluurs, kluten, bergeenden en meerkoeten. Het Paradijs voor watervogels was veranderd in een Armageddon.

Ondiepe plassen op braakliggende grond zijn vaak heel aantrekkelijk voor watervogels, maar het zijn ook riskante plekken. Het waterniveau kan snel stijgen door hevige regenval, waardoor nesten onder water lopen. Een ondiepe plas kan ook volledig opdrogen bij aanhoudende droogte, waardoor er geen voedsel meer beschikbaar is en nesten bereikbaar worden voor roofdieren. Het is nu al een aantal maanden erg droog, maar de plas bij de Groene Keijzer was half juli nog niet helemaal opgedroogd. Op 23 juli ontving ik van Staatsbosbeheer een bericht over de dode vogels in de Groene Keizer. 

Boswachter Evelien Olyslagers liet weten dat zij contact hadden opgenomen met het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC) en Wageningen universiteit om advies in te winnen. Zowel het DWHC als Wageningen universiteit hebben vastgesteld dat het zeer waarschijnlijk om botulisme gaat. In overleg met de gemeente Pijnacker-Nootdorp zijn de vogels binnen enkele dagen opgeruimd door een gespecialiseerd bedrijf. Daarnaast adviseerden het DWHC en Wageningen om het water door te spoelen, zodat de concentratie van de botulismebacterie wordt verdund. Staatsbosbeheer en de gemeente Pijnacker-Nootdorp hebben dit advies opgevolgd voor het plas-drasgebied in de Groene Keizer. 

Enkele dagen nadat ik het bericht had ontvangen zag ik vanaf het fietspad langs de N470 dat het waterniveau in de Groene Keijzer was gestegen. Hopelijk zal dit ervoor zorgen dat de kans op botulisme afneemt. Deze ziekte wordt veroorzaakt door de bacterie Clostridium botulinum, die zich kan ontwikkelen in stilstaand, warm water. De bacterie produceert het meest potente neurotoxische gif dat bekend is: botuline-toxine. Dit gif wordt gebruikt voor cosmetische Botox behandelingen, maar het kan ook grote aantallen watervogels om zeep helpen. 

Doorspoelen met schoon water is meestal een effectieve manier om het probleem te verhelpen. Een Watervogel-Walhalla bestaat sowieso vaak maar tijdelijk. De grond raakt begroeid met planten en het water kan zo maar verdwijnen. De plek verliest dan zijn aantrekkingskracht voor watervogels.

Caroline