Het getemde kalf

Wanneer ik langs dit beeld fiets, komt er altijd een glimlach op mijn gezicht. Het meisje en het kalf gaan volledig in elkaar op. Ze hebben contact en het plezier straalt ervan af: het kalf springt, het meisje glimlacht. Een prachtig beeld!

Dit beeld herinnert aan de Jongveedag die jaarlijks van 1956 tot en met 1998 in Nootdorp plaatsvond tijdens de kermisweek. Op die dag werd jongvee gekeurd en verhandeld, waaronder kalveren. Vaak waren het kinderen die de dieren aan de jury toonden. Een dag waar veel mensen een leuke herinnering aan overhielden. Maar wat vonden de dieren ervan? En staan we daar eigenlijk wel eens bij stil? De kunstenaar gaf zijn beeld de titel Het getemde kalf. Met name het woord ‘getemd’ houd mij al langere tijd bezig. Schuilt daar een kritische ondertoon in? Wilde hij ons laten nadenken over hoe wij kalveren temmen?

Het begrip temmen kennen we vooral uit het circus waar dieren zo worden afgericht dat ze de mens gehoorzamen om kunstjes te doen. Kalveren worden niet getraind voor kunstjes, maar wel ‘getemd’ om te passen in een houderijsysteem waarin melk op een zo efficiënt mogelijke manier wordt geproduceerd. Dat is geen pretje voor het kalf en niet voor de moeder. Als we het kalf zouden vragen hoe het zijn eerste weken na de geboorte heeft ervaren, zou het waarschijnlijk antwoorden dat hij zijn moeder mist: “Direct na mijn geboorte werd ik weggehaald bij mijn moeder. Ik kwam terecht in een zogeheten éénlingbox waarin ik een paar weken alleen zat. Zo krap dat ik me nauwelijks kon bewegen. Dat was stressvol. Spelen, wat ik zo graag wilde, was onmogelijk. Ik kreeg kunstmelk te drinken in plaats van de melk van mijn moeder. En mijn hoornpitten werden weggebrand, zodat ik geen hoorns zou krijgen. Dat deed veel pijn.”

De meisjes mogen meestal op de boerderij blijven. Zij vervangen later de melkkoeien die na 6 jaar wat minder melk geven. De jongens verdwijnen naar een kalverbedrijf om te worden afgemest en komen nooit buiten. Zij worden gezien als ‘een restproduct’, omdat ze geen melk geven. Ze worden zo’n 8 maanden oud.

Toch glimlach ik nog steeds als ik langs het beeld fiets, al hangt er voor mij wel een schaduw overheen. Uit ervaring weet ik dat we met koeien een bijzondere band kunnen hebben, net zoals met huisdieren. Kijk ook maar naar al die filmpjes op social media die laten zien hoe gevoelig, intelligent en sociaal koeien zijn.

Henny van Rij
Conservator van het online Dierenmuseum
www.dierenmuseum.nl