Pijlstaarten in Groenzoom en Ackerdijkse Plassen

Deze winter vroeg mijn moeder of ik nog wel eens pijlstaarten zie in het Krekengebied: een natuur- en recreatiegebiedje in het Bieslandse Bos in buurgemeente Pijnacker-Nootdorp. Pijlstaarten zijn elegante eenden met een lange puntige staart.

In de vorige eeuw heb ik zeker pijlstaarten in het Krekengebied gezien, maar ik kan me niet herinneren dat ik ze daar recentelijk nog heb waargenomen. Ik bezoek het Krekengebied echter vooral tijdens het broedseizoen en dan zijn er vrijwel geen pijlstaarten in Nederland. Het landelijke aantal broedparen wordt geschat op 5 tot 15 paar. Ze broeden in noordelijker streken, verspreid over een gigantisch gebied. Finland is het belangrijkste Europese broedgebied. 

Mijn eerste pijlstaart zag ik op Schiermonnikoog. De Wadden zijn nog steeds hun favoriete Nederlandse overwinteringsgebied. Mijn man en ik zien de afgelopen jaren in herfst en winter wel regelmatig pijlstaarten in de Groenzoom. We zoeken de pijlstaart op in waarneming.nl. Op deze website worden sinds het begin van dit millennium waarnemingen opgeslagen. Daar kun je ‘heatmaps’ van maken. Dat zijn kaartjes waarop je kunt zien waar de meeste waarnemingen worden gedaan van een bepaalde soort. Tussen 2000 en 2005 zijn er weinig waarnemingen van pijlstaarten ingevoerd in de omgeving van Lansingerland. In de vijf jaren daarna zitten ze vooral in de Ackerdijkse Plassen. Van 2010 tot 2015 blijft Ackerdijk favoriet, maar de Groenzoom en de Groene Keijzer komen ook in trek. Vanaf 2015 worden de meeste waarnemingen van pijlstaarten gedaan in de Groenzoom. Het gaat nooit om grote aantallen: meestal tussen 1 en 15 vogels. Vaak gaat het om paartjes. 

Op waarneming.nl zijn slechts enkele waarnemingen te vinden van pijlstaarten in het Krekengebied in deze eeuw. Pijlstaarten hebben een voorkeur voor open grasland met ondiep water. Ze profiteren van zulke ‘wetlands’ met pioniervegetaties en verdwijnen bij toenemende ontwikkeling van het gebied. Dat verklaart waarschijnlijk waarom ze het Krekengebied tegenwoordig nauwelijks meer bezoeken, want dat is in de loop der jaren behoorlijk dichtgegroeid. Pijlstaarten lusten graag zaden en die worden overvloedig geproduceerd door planten die in pionier-vegetaties groeien. Pijlstaarten eten ook kleine waterdiertjes en waterplanten. Hun lange hals is handig om onder water voedsel te zoeken terwijl ze aan het oppervlak drijven. Net als wilde eenden kunnen pijlstaarten grondelen: met kop en borst onder water en de kont omhoog. Overdag zitten ze vaak langs de oever te slapen. Ze vallen dan weinig op.

Caroline