Kruidvlier in de Groenzoom

Half juli vond ik in de Groenzoom een tamelijk massale groeiplaats van een mij onbekende plant. De planten stonden vol in bloei met grote witte bloemschermen. Ze waren al van verre te zien en te ruiken. Na het raadplegen van enkele flora’s vond ik de naam. Het bleek te gaan om kruidvlier.

In de Heukels’ flora las ik dat de kruidvlier (Sambucus ebulus) een zwak giftige plant is, die op vochtige, kalkhoudende, omgewerkte grond groeit. Ze worden aangetroffen in akker- en bosranden, op dijken en in bermen. Volgens de flora is de kruidvlier een zeldzame plant, die als ‘kwetsbaar’ op de rode lijst staat. Op Verspreidingsatlas.nl is echter te zien dan de kruidvlier de laatste jaren flink is toegenomen in Nederland. De kruidvlieren in de Groenzoom groeien als monocultuur op een dijkje langs de N470, nabij de Klapwijkse knoop. Ze vormen een gesloten vegetatie van ruim een meter hoog, waar vrijwel geen andere plantensoorten tussen groeien. In de omgeving van Pijnacker is enorm veel kalkrijk, ontzilt zand uit de Noordzee aangevoerd voor de aanleg van wegen en woningbouw. Dat verklaart wellicht waarom kruidvlieren hier goed gedijen.

Als ik de waarneming doorgeef aan Willemien Troelstra, districtscoördinator van FLORON Zuid-Holland zuid, is haar reactie: “Ik wist niet dat ze hier in de buurt stonden, maar Adrie van Heerden heeft deze groeiplaats al in 2008 ontdekt.” Ze stuurt een link naar waarneming.nl met alle tien geregistreerde waarnemingen van kruidvlier uit de Groenzoom (Berkel en Rodenrijs-Nieuwe Droogmaking). Adrie (voormalige districtscoördinator) heeft dus veertien jaar geleden al een kruidvlier gevonden in de Groenzoom. Het ging destijds om één plant. Nu staan er honderden bloeistengels.

Aan Cor Noorman, de beheerder van de Groenzoom, vraag ik of hij weet of de plant is ingezaaid in het gebied. Cor: “Ik heb geen idee of ze zijn aangeplant of dat het een spontane groeiplaats is. Wij, de Beheercombinatie De Groenzoom, hebben ze in ieder geval niet aangeplant. Om de kruidvlieren te beschermen hebben wij de groeiplaats nog nooit gemaaid.” Hoe de kruidvlier de Groenzoom heeft bereikt is dus onbekend. Net als bij gewone vlier (Sambucus nigra) worden de bessen van de kruidvlier waarschijnlijk gegeten door vogels. Meestal worden de zaden van de geconsumeerde bessen snel weer uitgepoept. In de tussentijd kan een vogel geen grote afstanden afleggen. Zouden er in Zuid-Holland nog andere groeiplaatsen van kruidvlier zijn? Volgens waarneming.nl ligt de dichtstbijzijnde grote groeiplaats van kruidvlier in Oud Beijerland.

Caroline