Biodiversiteit

December 2022 was er een VN-top over biodiversiteit. Wereldwijd lijkt de aandacht toe te nemen om de biodiversiteit op aarde te behouden, maar tegelijkertijd heb ik de indruk dat veel mensen zich nauwelijks een beeld kunnen vormen van dit veelomvattende onderwerp.

Mijn warme belangstelling voor alles wat leeft heeft ertoe geleid dat ik talloze levensvormen heb leren kennen: vogels, insecten, planten, micro-organismen, enzovoort. Daardoor heb ik meer inzicht gekregen in de veelvormigheid van het leven, maar ook in de grenzen van mijn kennis. Bij het woord ‘wesp’ denk ik niet aan één dier, maar aan de hele wespenfamilie. Die omvat duizenden soorten wespen waarvan ik het merendeel niet of nauwelijks ken.

Tijdens een bezoek aan Naturalis met schoonzus Marjan Elfferich bekeken we een zaal met honderden opgezette zoogdieren en vogels. Marjan was overweldigd door de veelheid en verrast dat er meerdere soorten ijsvogels bestaan. In Europa komt slechts één soort voor, dus de verrassing is begrijpelijk. De overige circa 120 ijsvogelsoorten leven vooral in de tropen. Ze staan in het ‘Handbook of the Birds of the World’, waarin alle 9700 vogelsoorten staan beschreven die op aarde bekend zijn. Het totale aantal levensvormen op aarde wordt geschat op circa vier miljoen. De veelheid in Naturalis is maar een fractie van het totale aantal soorten dat is beschreven.

Meer inzicht in het begrip biodiversiteit kun je krijgen als je een vegetatieopname maakt. Daarbij breng je in een afgebakend terrein alle plantensoorten op naam. Op een vierkante meter kunnen tientallen verschillende soorten wilde planten groeien. Bovendien is iedere grasje uniek in vorm en genetische samenstelling en ook dat is een belangrijk aspect van biodiversiteit. Ontelbaar veel unieke individuen in bovengrondse en ondergrondse ecosystemen, ontstaan in onderlinge samenhang in de loop van miljoenen jaren. Biodiversiteit is een veelomvattend begrip. We kunnen biodiversiteit vernietigen, maar niet scheppen of herstellen met bloemenmengsels of bijenhotels. Hoog tijd om op mondiaal niveau grootschalige natuurlijke ecosystemen met liefde en respect te behandelen. Als je een tuin hebt kun je ook iets doen op kleine schaal, bijvoorbeeld door een rijke variatie aan kruiden, struiken en kruinen (bomen) te creëren als onderkomen voor klein grut. In januari verscheen het boek ‘Mijn 1000 soorten tuin’ van Luc Hoogenstijn. Deze bioloog probeerde in een jaar tijd in zijn Utrechtse stadstuintje 1000 soorten waar te nemen. Hij zag er ruim 1500, vooral insecten…

Caroline