Wormenpoep
ActueelEind vorig jaar maakte Hidde Doevendans een foto van zwarte korrelige hoopjes op de tegels in zijn tuin. Hij schreef dat ze rondom de hele tuin lagen en vroeg zich af welk dier ze heeft geproduceerd.
In onze tuin zie ik ook regelmatig zulke hoopjes op het terras. Het zijn de uitwerpselen van regenwormen. Deze dieren voeden zich met dood plantenmateriaal, dat zich op of onder de grond bevindt. Tijdens het eten krijgen ze vaak grote hoeveelheden aarde binnen. De afgewerkte aarde poepen ze weer uit, soms bovengronds. Regenwormen zijn van groot belang voor de bodemvruchtbaarheid, omdat ze plantenresten afbreken en verteerbaar maken voor andere levensvormen. Met hun graafwerk zorgen ze bovendien voor lucht in de bodem.
In 2021 verscheen ‘Darwins wormenboek’, een Nederlandse vertaling van het laatste boek van Charles Darwin uit 1882. Het gaat over humusvorming door wormen, met observaties over hun levenswijze. Ik vond het een verrassend leuk boek. Darwin beschrijft de gevolgen van de activiteit van regenwormen voor de vorming van de aardkorst. Met waarnemingen maakt hij aannemelijk dat oude, ongebruikte gebouwen na verloop van tijd bedolven raken onder de aarde door het grondverzet van wormen. Dit verschijnsel vond op kleine schaal plaats in Hidde’s tuin. Darwin observeerde wormen die bladeren de grond in trekken. Aan die waarnemingen moest ik denken toen we vorige winter een dikke laag dorre eiken- en beukenbladeren op onze volkstuin aanbrachten. Voedsel voor de wormen! In het voorjaar vroeg een buurtuinder of we nog plannen hadden om de bladeren onder te spitten.
Met enige aarzeling zei ik: “De wormen gaan de bladeren in de grond trekken!” Met een blik op de vele overgebleven bladeren antwoordde hij: “Dan mag je ze wel eens uitleggen wat de bedoeling is!” Tja, daar had hij wel een punt. Uiteindelijk hebben we ze zelf maar een beetje onder de grond gewerkt. Onlangs sprak ik Wim van Egmond over regenwormen die bladeren eten. Hij heeft time-lapse filmpjes gemaakt, waarop dit gedrag versneld te zien is. We bekeken een aantal filmpjes en zagen de wormen bovengronds bladeren eten. Ze doen dit vooral als het vochtig en donker is. Wim vertelde dat sommige soorten regenwormen wel degelijk bladeren in de grond trekken, maar niet alle soorten die in Nederland voorkomen vertonen dit gedrag. Verder maakte hij me erop attent dat wormen niet alle bladeren even lekker vinden. Hij heeft zelf linde- en berkenbladeren gebruikt voor zijn filmpjes. Eiken en beukenbladeren schijnen minder aantrekkelijk te zijn.
