Geheimzinnige vogels

In de nazomer vertelde Corrie Muller dat ze vanuit haar woning een vogel met twee kleine jongen op het grasveld had gezien. De vogel was zwart met witte vlakjes en oranjerood aan de kop. Meteen kwam er een scholekster in mijn gedachten. Die kende Corrie. Dat was het zeker niet.

Er verschenen geen andere beelden in mijn hoofd. Later op de dag zag ik echter een waterhoen met jongen. De volwassen vogel voldeed aan de beschrijving. Ook de aanwezigheid van jongen, laat in het seizoen, paste in het plaatje. Bij thuiskomst belde ik Corrie. Ze merkte terecht op dat waterhoentjes meestal bij het water leven en niet op grasvelden. Aan de rand van het grasveld waar Corrie op uitkijkt ligt echter een vijver. Waterhoentjes zoeken vaak voedsel op grazige terreinen in de nabijheid van water. Tijdens het broedseizoen gedragen ze zich gewoonlijk geheimzinnig, bij voorkeur verborgen in de oevervegetatie. Het is dus wel opmerkelijk als er een waterhoen met jongen open en bloot op een grasveld wandelt. Enkele maanden later las ik een verhaal van Raymond van der Ham over een nest waterhoentjes met pas uitgekomen jongen. Toen één van de ouders met voedsel aankwam staken de jongen parmantig de piepkleine, kale vleugeltjes in de lucht en zwaaiden er uitbundig mee. Dit gedrag had ik wel eens eerder gezien in de Vogel- en Egelopvang in Delft, waar ik als vrijwilliger heb gewerkt. De asielhoudster en ik vonden dit gezwaai zwaar vertederend.

Raymond zag later op foto’s die hij van de jonge waterhoentjes had gemaakt, dat er aan het kale ‘duimpje’ van de vleugel een klein klauwtje zat. Een vogelvleugel bevat vergelijkbare botstructuren als een arm, maar veel overbodige botjes zijn verloren gegaan. Er zijn drie vingers terug te vinden in de vleugelbotstructuur. Vingers hebben vaak nagels of klauwen. Vogels hebben soms klauwtjes aan de vleugels. Ik kende dit verschijnsel van de hoatzin, een vogel die in het Amazonebekken leeft, maar wist niet dat waterhoentjes ze ook hebben. Raymond vond in de literatuur dat vleugelklauwtjes bij veel vogelsoorten voorkomen. Bij zangvogels zijn ze uiterst zeldzaam, maar bij watervogels, hoenders en roofvogels worden ze vaak aangetroffen. Volgens Raymond zijn de klauwtjes behulpzaam als het jong zich voortbeweegt in dichte oevervegetatie. Het klauwtje lijkt mij voor deze toepassing te klein. Daarvoor hebben ze meer aan hun enorme poten met bizar lange tenen en klauwen. Het gezwaai met de kale ‘armpjes’ is mijns inziens vooral bedoeld om de ouders te vertederen en aan te moedigen om meer voedsel aan te leveren.

Caroline