Mammoetrib in boomspiegel

Duizenden jaren geleden was op de locatie waar nu de Noordzee ligt een grazige vlakte waar de wolharige mammoet leefde. Na de ijstijd raakte dit landschap bedekt met zeewater. In zand uit de Noordzee zitten fossiele resten van deze uitgestorven dieren. Die fossielen komen soms aan de oppervlakte als het zand wordt gebruikt voor het ophogen of aanleggen van wijken en bestrating.

Op 17 april 2025 stond ik uit het keukenraam te kijken naar de boomspiegel, die men die dag had aangelegd na het ophogen van onze straat in Klapwijk. Plotseling verschenen er drie kleine kinderen met rode schepjes. Eén van hen schepte ijverig in de aarde van de boomspiegel. Hij duwde een voorwerp omver. Ik dacht dat het een drainagepijp was, bedoeld om de toekomstige boom water te geven. Net toen ik overwoog een praatje te gaan maken met de graaflustige jongeling vertrok het drietal.

Even later ging ik een kijkje nemen bij het omgeduwde voorwerp. Het leek op een dode tak. Toen ik het moeiteloos uit de droge grond trok bleek het aardig lang. Gezien de structuur, de karakteristieke gebogen en afgeplatte vorm en het formaat vermoedde ik dat het een fossiele rib van een mammoet zou kunnen zijn. Ik heb een foto van het bot gestuurd naar Bram Langeveld: specialist op het gebied van mammoetbotten en werkzaam bij Het Natuurhistorisch in Rotterdam. Zijn pijlsnelle reactie bevestigde mijn vermoeden: “Leuk! Volgens mij heb je het helemaal juist: mammoetrib.” De rib weegt ruim 1,5 kilo en is ongeveer halverwege afgebroken. De breuk ziet er recent uit en is vermoedelijk ontstaan bij de zandwinning op de Noordzee.

Vijf jaar geleden vond Truus van der Hulst een fragment van een mammoetbot bij een rotonde langs de N470. Ze liet mij het gewichtige botfragment zien. Later zijn we er samen mee naar het Natuurspreekuur gegaan van Het Natuurhistorisch. Daar onthulde Bram destijds wat het was. Na publicatie van de vondst in de Telstar bleek dat er bij de aanleg van Tolhek ook al enkele mammoetfossielen waren gevonden. Die lagen destijds opgeslagen in de kelder van de bibliotheek in Pijnacker en misschien nu nog. Bram vertelde dat de meeste mammoetfossielen die hier in de buurt gevonden worden circa 40.000 jaar oud zijn. Dat zal waarschijnlijk ook gelden voor de rib uit de boomspiegel. Met het bot in de hand stelde ik me voor dat het duizenden jaren geleden heeft toebehoord aan een verwant van de hedendaagse olifant, met lange bruine beharing en kleine oren. In musea zijn soms reconstructies te zien van deze imposante dieren.

Caroline