Oeverspinnen

Enkele jaren geleden kreeg ik een foto toegestuurd van een mooie spin met een nest jonkies. De foto was in september 2021 gemaakt door Leo Vogelenzang in het Woldlakebos; een gebied dat deel uitmaakt van de Weerribben bij Steenwijk.

Leo vermoedde dat hij een grote oeverspin (Dolomedes plantarius) had gefotografeerd. Hij vroeg of ik de determinatie kon bevestigen. Deze spinnensoort had ik nog nooit in levende lijve gezien, maar toen ik aan de Basisgids Spinnen werkte heb ik er veel foto’s van gezien. Daardoor wist ik dat ze nogal variabel van uiterlijk zijn. Bovendien komt in Nederland ook de gerande oeverspin (Dolomedes fimbriatus) voor, die er veel op lijkt. Deze twee soorten zijn alleen van elkaar te onderscheiden door de geslachtsorganen met een loep te bekijken. Die organen zijn zelden zichtbaar op foto’s van vrij levende spinnen.

De grote oeverspin wordt vaker gesignaleerd in wateren in laagveengebieden, terwijl de gerande oeverspin voornamelijk in wateren op zandgrond schijnt voor te komen. Maar het biotoop waarin je een oeverspin aantreft geeft geen absolute zekerheid welke soort het betreft. Ik kon Leo dus niet helpen, maar de mailwisseling was leuk en levendig. Omdat ik met eigen ogen oeverspinnen wilde aanschouwen ben ik in de zomer van 2022 afgereisd naar het Woldlakebos en daar heeft Leo ze aangewezen in sloten vol waterplanten en helder water. We bekeken de oeverspinnen met de verrekijker. Ze behoren tot de grootste spinnen van Nederland, met een lichaamslengte tot twee centimeter, maar desondanks waren ze niet makkelijk te vinden tussen de bladeren van de krabbescheer.

Onlangs stuurde Leo mij een spinnenfoto, gemaakt in de Weerribben door Jan van der Knokke (www.janvanderknokke.nl). Er was hen verteld dat links op de foto een waterspin was te zien en rechts een oeverspin. Ik dacht dat waterspinnen altijd onder water leefden, maar twijfelde en stuurde de foto naar spinnenkenner David Sies. Die liet mij weten dat links een vrouwtje oeverspin te zien is en rechts een mannetje. Het achterlijf van het zwangere vrouwtje is opgezwollen door haar eieren. Deze foto laat overtuigend zien dat het uiterlijk van oeverspinnen nogal kan variëren… In de omgeving van Pijnacker heb ik nooit oeverspinnen en waterspinnen gezien. Op waarneming.nl las ik dat in Zuid-Holland de afgelopen 4 jaar 7 grote oeverspinnen zijn waargenomen, 8 gerande overspinnen en 32 waterspinnen. In de zomer van 2022 blijkt er een oeverspin te zijn gezien in de wijk Rietlanden. Daar ga ik over een half jaar maar eens zoeken!

Caroline