Zoeken naar een brilsmient

Begin november fotografeerde mijn echtgenoot in de Groenzoom een vrouwelijke smient met witte randjes rond haar ogen. Zo’n witte oogring is ongebruikelijk voor smienten. Tijdens ons leven hebben we duizenden smienten gezien, maar nog nooit een ‘brilsmient’.

Wat zou dit voor kleurafwijking zijn? Op de foto kan ik niet zien of het wit rond het oog bestaat uit dekveertjes, donsveertjes of kale huid. Er bestaan eenden-soorten, zoals de brilduiker, die altijd een witte oogring hebben. Maar het lijkt mij niet waarschijnlijk dat de brilsmient is voortgekomen uit de kruising van een smient en een brilduiker, gezien de grote verschillen in lichaamsbouw en levenswijze van deze twee soorten. Als ik bij Adri de Groot (vogeldagboek.nl) informeer of hij wel eens een brilsmient heeft gezien, dan is zijn antwoord bevestigend. In 2020 heeft hij in Wilck een smientvrouwtje gefotografeerd met een iets smaller wit randje om de ogen dan het vrouwtje in de Groenzoom.

Ik vraag Adri of hij destijds contact heeft gehad met kleurmutatie-specialist Hein van Grouw over de mogelijke oorzaak van de witte oogring. Zijn reactie: “Nee, geen contact met Hein gezocht. Om eerlijk te zijn zie ik vaak kleine kleurafwijkingen, en ik heb van Hein begrepen dat dit soort verschijnselen vrij algemeen zijn.” Adri maakt mij attent op het boek ‘Zwarte merels witte merels’, van Harvey van Diek en Hein van Grouw. Dit boek staat vol prachtige foto’s en beschrijvingen van allerlei vogelsoorten met diverse kleurmutaties, maar witte oogringen komen er niet in voor.

Omdat ik de brilsmient met eigen ogen wil zien ga ik op 12 november in de middag op zoek in de Groenzoom. Onderweg vraag ik me af waarom ik dit afwijkende eendje wil zien. Een ongewoon dier roept vaak meer nieuwsgierigheid op dan een gewoon dier, maar logisch is dat niet. In het boek van Harvey en Hein las ik dat kleurmutanten meestal geen nadeel van hun afwijking ondervinden om te overleven of zich voort te planten. Eigenlijk is het dus juist verbazingwekkend dat de meeste vogelsoorten zo uniform van uiterlijk zijn.

Aangekomen in de Groenzoom speur ik de weilanden af naar smienten. Die grazen overdag een groot deel van de tijd. Ik stel mijzelf ten doel om alle vrouwelijke smienten te bekijken. Dat valt niet mee, want er zijn tientallen smienten en ze laten zich niet allemaal goed zien. Het voelt als zoeken naar een speld in de hooiberg, maar na een klein half uur heb ik haar gevonden. Ze zit niet zo ver weg en het zonlicht is gunstig, dus ik kan haar prachtig bewonderen.

Caroline