Peterseliebraam met gal
ActueelDecember 2021 kreeg ik van Truus van der Hulst een stuk peterseliebraam met een dikke bruine droedel op de wortelhals (de overgang van wortel naar stengel). De droedel zag er uit als een plantengal. In het Gallenboek van Docters van Leeuwen las ik dat deze gal wordt veroorzaakt door de bacterie Agrobacterium tumefaciens (nieuwe naam: Rhizobium radiobacter). Het verschijnsel noemt men kroongalziekte.
De vondst van Truus verraste me. De gal kende ik niet en de peterseliebraam evenmin. Wikipedia vermeldt dat de peterseliebraam een natuurlijk optredende nevenvorm is van diverse Europese bramensoorten, waaronder de zandhaagbraam (Rubus nemoralis) en de koebraam (Rubus ulmifolius). Sinds de 19e eeuw is de peterseliebraam populair als tuinplant. Vanuit tuinen zijn ze tussen 1975 en 1999 ingeburgerd. Tegenwoordig zijn ze in heel Nederland vrij algemeen, volgens Verspreidingsatlas, maar ik zie ze zelden in de omgeving van Pijnacker. Destijds heb ik Truus gevraagd hoe ze de gal heeft gevonden. Ze schreef: “Rond de boomgaard van de beheerboerderij van de Ackerdijkse Plassen zijn door de jaren heen veel bramenstruiken komen te groeien. Na een kleine 20 jaar, de tijd dat ik daar werk, is het zelfs onthutsend te zien hoeveel ondoordringbare struiken er nu zijn. Plekken tussen de bomen en langs een sloot rond de boomgaard zijn helemaal overwoekerd geraakt. Natuurmonumenten wil dat wij aan de gang gaan om weer ‘oude doorkijkjes’ te creëren. We werken met allerlei middelen om de bramenstruiken weg te krijgen. Maaien en op sommige plekken uitsteken van de bramen. Dit laatste gebeurt vooral op het eiland, dat een speelterrein is van OERRR, de jeugdleden van Natuurmonumenten. Bij een uitgestoken bramenplant merkte ik dat er bij de wortels veel knolletjes zaten die oranjebruin van kleur zijn. Ik wist niet wat daar de oorzaak van was. Reden genoeg voor mij om het wortelgestel met knolletjes mee te nemen. Deze bramensoort is niet erg woekerend, maar met deze schoonmaak worden ze her en der verwijderd. De meeste bramen zijn niet van de soort die ik jou gegeven heb.” De bacterie die kroongalziekte veroorzaakt in bramen kan maar liefst 10.000 plantensoorten infecteren. De gallen worden beschreven als kankergezwellen. Ze zijn schadelijk voor de plant, maar die gaat er meestal niet dood aan. De bacterie kan een stukje eigen DNA overbrengen in het DNA van de plant. Deze eigenschap is veel onderzocht en gebruikt om gewenste stukjes DNA in plantencellen in te bouwen. Lange tijd was het de enige manier om planten biotechnologisch te veranderen.
