Fazant tikt tegen raam

Half april kreeg ik bericht van Petra van der Zande: “Bij ons om het huis aan de rand van de Groenzoom komt elke dag een fazant tegen de lage ramen tikken. En dat al bijna twee jaar. Waarom doet hij dat? Ziet hij een concurrent?

Een gebruikelijke verklaring voor het tikken van vogels op ramen is dat ze hun spiegelbeeld zien en denken dat het een concurrent is die verjaagd moet worden. Dat is ook de verklaring die Petra suggereert. Het raamtikken heb ik enkele malen gezien van verschillende vogelsoorten. Soms zag het raamtikken er agressief uit. Grasparkieten worden echter heel enthousiast bij het zien van hun spiegelbeeld en tikken er veelvuldig tegen. Bij grasparkieten is snaveltikken een belangrijk onderdeel van de communicatie met soortgenoten. Het zou me niet verbazen als dit ook geldt voor andere vogelsoorten, zoals fazanten.

Misschien zijn er nog wel meer verklaringen te bedenken voor het tikgedrag. Zo zie ik soms koolmezen kozijnen inspecteren om eetbare kleine diertjes te zoeken. Als ik Petra vraag of ze het gedrag van haar fazant wat uitvoeriger kan beschrijven is haar reactie: “De fazant komt elke ochtend en tikt meerdere keren tegen het glas en dat op elk raam. Het is een mannetje en er zitten geen spinnen of insecten op het raam. Hij tikt ook niet in de hoeken maar gewoon midden op het glas. We vermoeden dat hij zichzelf ziet. Hij laat onderweg om het hele huis zijn drolletjes achter. Wegjagen heeft geen zin, hij komt steeds weer terug. Hij heeft het geheugen van een garnaal.”

Deze beschrijving doet vermoeden dat de fazant gefascineerd is door zijn spiegelbeeld, maar niet begrijpt wat hij ziet. Wellicht probeert hij met zijn snavel het fenomeen tevergeefs te onderzoeken. Wilde dieren worden in de natuur zelden met hun spiegelbeeld geconfronteerd, waarschijnlijk alleen bij wateroppervlakken. Vroeger werden dieren door gedragsonderzoekers vaak met hun spiegelbeeld geconfronteerd. Als een dier zichzelf herkent in zijn spiegelbeeld, dan zou dat een aanwijzing zijn voor de aanwezigheid van bewustzijn. Persoonlijk vind ik dit een dubieuze manier om bewustzijn te bestuderen.

Raamtikgedrag is heel bekend van roodborstjes. Daar gaat een kinderliedje over: “Roodborstje tikt tegen het raam, tik, tik, tik/laat mij er in, laat mij er in/’t is hier te guur en te koud naar mijn zin/laat mij er in, ja er in.” Het lijkt mij niet waarschijnlijk dat de fazant van Petra naar binnen wil, want hij tikt het hele jaar door en niet alleen in de winter. Kinderliedjes leveren vaak geen betrouwbare informatie over de natuur.

Caroline