Openhartig gesprek met Dusica Mandic

Dusica Mandic woont aan het Jozefpad in Nootdorp, vlakbij de Bartholomeuskerk, maar ze werkt in Berkel en Rodenrijs. Bij de winkel van Welkoop die in 2015 verhuisd is van Pijnacker naar De Berkelse Poort. In Dusica zit een bijzonder verhaal. Ze is nu 49 lentes jong – je zou eerder zeggen 39 – en rond haar 27ste vanuit Servië naar Nederland geëmigreerd.

Dat had helemaal niets met de Joegoslavië-oorlog te maken, maar veel meer met ‘de liefde’. In het dorp Ub, dat je in grootte kunt vergelijken met Berkel of Pijnacker, ontmoette ze ene Dragan Radovanovic. Hij was als jonge vent naar Nederland vertrokken in navolging van zijn ouders die in de jaren zeventig als arbeidsmigranten vanuit het toenmalige Joegoslavië/Servië naar Nederland waren gekomen.

Dragan, die nu 56 is en bij de handelskwekerij Oriëntal Group in Bleiswijk werkt als afdelingshoofd, was naar zijn geboorteplek in Servië teruggekeerd voor vakantie/familiebezoek en ontmoette daar Dusica. Je spreekt die naam overigens uit als ‘Doesietsa’, zoals de naam van schoonmoeder Cuna wordt uitgesproken als ‘Tsoena’. Het was qua liefde meteen raak tussen Dragan en Dusica die na een technische opleiding was gaan werken in een productiebedrijf voor verwarmingselementen waar ze een mooie leidinggevende functie had. Ze heeft lang nagedacht over wat haar te doen stond.

Dat Dragan naar Servië zou komen was niet echt een optie en dus heeft ze uiteindelijk de stap gezet en is ze naar Nederland gekomen. Meteen al was het haar bedoeling om de Nederlandse taal zo goed mogelijk te leren. Twee jaar lang leerde ze Nederlands via een inburgeringscursus en daarnaast kreeg ze privéles van Adrie van der Houten.

De Limburgse Nootdorper Fons van Aken die met Nena Ilic is getrouwd, een zus van schoonmoeder Cuna, werkte bij Welkoop en kreeg voor elkaar dat Dusica daar op de koffie kon komen om de Nederlandse taal te leren. Toenmalig bedrijfsleider Fred Burks zag het wel zitten in Dusica en gaf haar werk voor twintig uur in de week. De andere twintig uur was Dusica nog met de taal leren en inburgeren bezig.

Intussen werkt Dusica 21 jaar bij Welkoop en is ze een zeer gewaardeerde en servicegerichte kracht die verantwoordelijk is voor de kleding en het schoeisel en die over het hele assortiment de klant van advies kan dienen en daar alle tijd voor neemt. Haar Nederlands is echt geweldig en ze is totaal ingeburgerd in Nederland. Natuurlijk heeft ze nog veel contact met de familie in Servië. Ze wonen allemaal nog daar en ze gaat er ieder jaar met Dragan en hun dertienjarige dochter Nevana één, twee of drie keer naar toe. Dit jaar dan toevallig drie keer, maar dat is echt veel.

“In het begin belde ik alleen op zondag, nu is het met beeldbellen allemaal zo eenvoudig, dat ik bijna iedere dag wel even contact heb. Mijn moeder Ljubica is 71 en mijn vader Stojan 73. Ze hebben in Ub een klein boerderijtje en verder heeft mijn vader ook in een fabriek gewerkt. Hij is alweer even met pensioen. Ik heb één zus die daar woont, Slavica. Dragan heeft geen broers en zussen. Zelf hebben we één kind. Een heel creatief kind dat aan ballet, zang en musical doet. Ze speelt ook viool. Dat talent heeft ze denk ik vooral van Dragan. Die heeft veel gevoel voor muziek en kan ook geweldig dansen!”

Op maandagmorgen gaat Dusica in de winkel even op een krukje zitten voor een gezellig gesprek over haar leven en over alles waar ze mee bezig is.

Was het lastig om onze taal te leren?
Het was zeker niet eenvoudig maar ik was wel heel gemotiveerd om het zo goed mogelijk te leren. De uitspraak is natuurlijk niet zo eenvoudig voor ons Serviërs en ook de zinsbouw is vaak anders. Mijn allereerste twee zinnetjes in het Nederlands waren: ‘ik ga boodschappen doen’ en ‘ik heb boodschappen gedaan’. Op school heb ik enorm mijn best gedaan en die privélessen waren ook heel goed voor mij. Verder is het vooral een kwestie van veel doen en overal zo veel mogelijk Nederlands praten. In de winkel heb ik gewoon door te doen ook heel veel geleerd.

Moest je destijds niet erg wennen aan Nederland en aan de cultuur hier? En wat zijn de grootste verschillen?
Ik pas me altijd en overal wel gemakkelijk aan. Nam me ook voor om mezelf niet te zien als een Servische of een Nederlandse maar meer als een wereldburger die zich overal zo goed mogelijk probeert aan te passen. Dat is de goede instelling. Een verschil in mentaliteit en karakter is dat Serviërs wat meer temperament hebben. We zijn wat strijdbaarder. De Nederlanders zijn wat gemoedelijker. Daar staat tegenover dat Serviërs met het vieren van feesten wat meer buiten het eigen gezin denken. In Nederland vieren de meeste mensen de kerst knus in huis en in Servië komen hele families bij elkaar. Ik heb me heel goed kunnen aanpassen in Nederland en voel me hier helemaal thuis. In het begin had ik wel wat moeite met het nattere weer. Ik stond nog eens op het station in Delft en het regende enorm. Toen dacht ik wel even: wat doe ik hier eigenlijk? Maar ja, dan denk ik aan Dragan en dan weet ik weer waarvoor ik naar Nederland gekomen ben.
Vond je het niet jammer om je eigen vak en je werk in Servië op te geven?
Aan de ene kant wel – omdat ik een leuke baan had vanuit een mooie opleiding – maar als ik hier in Nederland hetzelfde had willen gaan doen dan had ik toch weer een behoorlijke opleiding moeten gaan volgen. En ik moest al zo veel leren op het gebied van de taal en de inburgering. Ben uiteindelijk bij Welkoop terechtgekomen en het is hier nog steeds ontzettend fijn om te werken. Ik heb tien leuke collega’s en ontmoet heel veel klanten voor wie ik iets kan betekenen.

Was de overgang van Pijnacker naar Berkel niet lastig?
Eigenlijk niet. In Pijnacker zaten we in een wat ouder gebouw en daar waren we heel erg op de tuinbouw en de kwekers gericht. Nu is het assortiment algemener en dus ook het publiek. We hebben alles voor tuin en dier; daar komt het op neer. We zijn hier nog veel klanten die in Pijnacker ook kwamen maar daar zijn heel veel nieuwe klanten bij gekomen. Altijd de tijd nemen voor een goed advies en voor goede begeleiding. En als het bij een advies blijft, dan is dat ook niet erg. Als iemand hier komt met het verhaal dat zijn gazon het niet goed doet, dan probeer je te adviseren over verbetering en dan hoop je dat die klant later ook komt vertellen hoe het intussen gaat met zijn gazon. Daar leren wij ook weer van.

En je hebt nog steeds een goed relatie met Dragan?
Meteen toen we elkaar leerden kennen destijds, vond ik het opvallend hoe goed we het met elkaar konden vinden en hoe veel gezamenlijke interesses we hadden, ook al kwam hij uit Nederland en had ik mijn hele leven daar gewoond. Het klikte meteen en het klikt nog!

Wat doe je verder nog buiten je werk?
Ik ben best druk met het begeleiden van onze dochter bij alles wat ze onderneemt. Verder lees ik graag en kijk ik graag naar films. Wandelen en fietsen vinden we ook heel leuk om te doen. De eigen tuin goed bijhouden is ook mooi.

Heb je nog een bepaalde planning voor de toekomst?
Gewoon lekker doorgaan zoals het nu gaat en zo veel mogelijk van alles genieten. Niet te ver vooruit kijken en van iedere dag iets moois maken. Deze week is het alweer een jaar geleden dat onze collega Jan van der Putten plotseling is overleden. Van Jan heb ik heel veel geleerd en met hem had ik een hele goede band, zoals wij allemaal. Jan was net gestopt met werken en overleed van het ene op het andere moment. Dat had hier ontzettend veel impact en nog steeds. Ik had Jan nog zo veel mooie jaren gegund na al die jaren hard werken, maar dat heb je dus niet in de hand. Niemand. En dus probeer ik met iedereen in mijn omgeving er iedere dag iets moois van te maken en niet te veel te plannen. Ik ben gezond, gelukkig en tevreden. En hoop dat nog lang te blijven!