Veertigjarig Speeltoneel in tachtig minuten de wereld rond

De Pijnackerse toneelvereniging ’t Speeltoneel bestond in 2025 veertig jaar en is springlevend. Het is zelfs een van de grootste amateurtoneelverenigingen van Nederland. Een groot deel van de spelende leden kwam op de planken van CulturA & Zo in het stuk ‘Reis om de wereld in tachtig minuten’. Het is in december vier keer uitgevoerd. Wij zagen de laatste voorstelling op zaterdagavond 20 december.

Het spel was al op de wagen nog voordat het begon. In de aanloop naar de uitvoering ging het brandalarm in het theater diverse malen af. Eén keer ging het net gearriveerde publiek braaf naar buiten maar al snel bleek dat er geen echt alarm was.

‘Hoort er allemaal bij’, aldus mede-regisseur Dan Segijn droogjes. ‘Niks aan de hand. De hazer (mistmachine red.) stond te dicht bij de rookmelder’, aldus vanaf het podium Walter Vermeer, schrijver én regisseur van het jubileumstuk dat precies twintig jaar na de toneelmusical Breedvliet werd uitgevoerd. Ook toen was Walter Vermeer de schrijver/regisseur.

Het alarm ging niet meer af, maar bij de ‘schrijver’ in het stuk gingen wel alle alarmbellen rinkelen toen de ‘voorzitter van de toneelvereniging’ hem precies tachtig minuten gaf om zijn nieuwe stuk te voltooien. En dat terwijl ‘de schrijver’ (een prachtige rol van Kevin Massar) nog met schrijven moest beginnen. De strenge voorzitter (overtuigend boos gespeeld door Annie Lafeber) eiste op tijd een hilarisch jubileumstuk, omdat de repetities op het punt van beginnen stonden.

De schrijver kreeg een jonge muze aan zijn zijde (de uitstekend spelende nog heel jeugdige Sophie van Zoonen), maar het mocht baten. De inspiratie wilde maar niet van de grond komen.

De schrijver probeerde aanknoping te vinden bij het boek ‘In tachtig dagen de wereld rond’ van Jules Verne. Hij meende terug te gaan naar het Londen in het jaar 1872 en daar Phileas Fogg (prima rol van Charlotte de Lange) terug te vinden, de hoofdpersoon in het boek van Jules Verne. Tegelijk is daar ‘De Hollander’ op (sterk gespeeld door Astrid Dragt) die tijdens de wereldreis overal en nergens opduikt, tot ergernis van ‘de schrijver’.

Alle aanwezigen in de Londense club lezen The Guardian. Eén persoon leest de Telstar. Dat is dus De Hollander die gedurende de avond voortdurend de wijsneus uithangt en intussen alom tegenwoordig toeristen of handelsmensen rondleidt.

De wereldreis begint in Duitsland en gaat onder meer door India, China en India. Onderweg komt men ook oorspronkelijke bewoners van Amerika tegen, maar het was zogezegd not done om die in de huidige tijd ten tonele te voeren.

Door de setting van in tachtig minuten de wereld rond gebeurt er voortdurend van alles. We zien Oranjesupporters, Duitse bierdrinkers, dansende Indiërs en muurbouwende Chinezen, spugende lama’s en ook een troep of roedel struisvogels. De reis eindigt in de VS en dan verschijnt ook de raar pratende onverstaanbare president Donald als een eend ten tonele.

Tijdens de reis rond de wereld duikt er steeds een heel dik doende detective (een echte Peter van Oostende) op die met zijn bevallige assistente (cool gespeeld door Marit Simpelaar) achter Phileas Fogg aan zit. Die zou een flinke misdaad op zijn geweten hebben. De zaak klapt als een zeepbel uit elkaar als blijkt dat de meereizende ‘Phileas Fogg’ in werkelijkheid iemand anders is. 

De detective is over de rooie; wil de schrijver beschieten maar raakt de muze. Zij valt voor dood neer maar staat al snel weer op: inspiratie laat zich niet doden.
‘De schrijver’ (op het toneel) maakt dus voortdurend van alles mee maar schrijft niet. Geen letter komt er op papier van de ‘alleszeggende monoloog’ die hij wil schrijven. Dat is na tachtig minuten de boodschap aan de teleurgestelde en boze voorzitter. Maar intussen heeft het verhaal zichzelf geschreven.
En uiteindelijk komt ‘de schrijver’ toch nog tot een ‘veelzeggende monoloog’ met een boodschap. Die luidt: je wordt allemaal geboren als een onbeschreven blad, je groeit op en je streeft naar rijkdom, macht en wat al niet. Ook als schrijver wil je de gevierde man of vrouw zijn, totdat je ontdekt dat in de kern het leven louter liefde is!

Al met al een bijzonder stuk met een bijzonder verhaal met meerdere lagen en allerlei lijnen, zijstapjes, vondsten en subtiele verwijzingen, vaak ironisch. Voorbeeldje: een van de ergernissen van ‘de schrijver’ is: alleen maar naar een toneelstuk gaan omdat er een bekende in mee speelt. Het ‘bekendenpubliek’ kon er om lachen.

Goed gevonden was ook de verwijzing naar de geschiedenis van het Midden-Oosten, een van de oorden waar ‘de schrijver’ doorheen reist met zijn gevolg. Abraham en Ibrahim (in feite toch één en dezelfde persoon) krijgen in oorlog uitmondende ruzie, omdat ze in de oneindige zandvlakte ieder hetzelfde stukje strand/zand claimen. Bij dit onderdeel van de reis vertelt de ‘echte’ voorzitter van ’t Speeltoneel (de overtuigende Meike ten Hoorn) het tragische verhaal luid lachend alsof het een mop betreft.

Zo was er gedurende de uitvoering voortdurend van alles te beleven waarbij heel veel Speeltonelers van verschillende leeftijden in verschillende rollen zich konden uitleven!