Eetplaatsje met schelpresten
Eind maart wandelde ik langs de Reina Prinsen Geerligsingel in Pijnacker. Vorig jaar lagen hier, dichtbij elkaar op de oever, veel kapotte schelpen van zoetwatermosselen. Op 1 april 2025 heb ik foto’s gemaakt van de vondst. Zouden er dit jaar weer schelpresten te vinden zijn?
Het was nogal modderig langs de oever. Jonge rietstengels staken uit de zwarte grond als scherpe speerpunten. Schelpresten kon ik niet meer vinden. Jaren geleden heb ik gelezen dat meerkoeten zoetwatermosselen opduiken van de slootbodem en op de kant openhakken en consumeren. Toen ik het verhaal las dacht ik: “Dat is gek! Meerkoeten en zoetwatermosselen komen beide voor in sloten in de omgeving van Pijnacker, maar dit gedrag heb ik nooit gezien. Zouden de meerkoeten in ons dorp nog niet hebben ontdekt hoe ze mosselen moeten eten? Het lijkt me geen makkelijke prooi voor een meerkoet.” In de monografie ‘De meerkoet’ van Remco Daalder las ik dat meerkoeten kleine schelpdieren eten die ze in één keer kunnen inslikken, zoals de driehoeksmossel. Het schelpdier wordt in hun maag gekraakt. Over de consumptie van grote soorten, zoals de zwanenmossel, geeft de monografie geen uitsluitsel. De schade aan de schelpen lijkt niet te kloppen met de vorm van een meerkoetensnavel.
In de Diersporengids van Annemarie van Diepenbeek vond ik, in de categorie ‘Prooiresten-schelpen en slakkenhuizen’, een foto van een eetplaatsje van een muskusrat. Dat lijkt er meer op! In de tekst las ik dat ook bruine ratten zoetwatermosselen eten. Om de dader te ontmaskeren moet je letten op de snijtandbreedte in de randen van de mossel. Tot mijn spijt heb ik geen muntstuk als referentie op de foto gezet. Daardoor valt niet meer te achterhalen wat de afmetingen op de foto waren. Als onervaren spoorzoeker heb ik er ook niet aan gedacht om schelpresten te verzamelen.
Als ik Annemarie vraag naar haar visie op mijn vondst is haar antwoord: "Ik zie dat er flinke happen zijn genomen uit sommige kleppen. Dat doet denken aan muskusrat. Maar ik weet het niet zeker, want ik kan niet beoordelen hoe groot de mosselkleppen zijn. Een zwanenmossel kan wel 15 centimeter lang zijn, dus ook alle maten daaronder. De kleinere knabbelrandjes aan de zijkant doen juist meer aan bruine rat denken. Muskusratten hebben de neiging vraatresten in hoopjes achter te laten. Dat zie ik niet zo duidelijk, maar ook dat zegt niet alles.” Als ik de foto doorstuur naar de lokale muskusrattenvanger laat hij weten dat hij er geen eetplaats van muskusrat in herkent. Vermoedelijke dader lijkt dus de bruine rat.