Geleefde vrijheid
In mijn werk als geestelijk verzorger merk ik in de ontmoetingen met onze bewoners hoe vrijheid voelbaar wordt in het alledaagse. Vrijheid zit voor hen vaak in kleine, concrete momenten: zelf kiezen welke jas je vandaag aantrekt, bepalen of je nog een kopje koffie wilt. Of zelfstandig een rondje over het terrein fietsen, ondertussen al het verkeer ophoudend, maar zichtbaar trots dat het weer lukt. Rond 4 en 5 mei staan we stil bij vrijheid in historische zin. Dan gaat het over oorlog en bevrijding, over wat anderen voor ons hebben bevochten. Dat zijn grote en belangrijke verhalen, die verteld moeten blijven worden. Ze herinneren ons eraan dat vrijheid niet vanzelfsprekend is.
Maar ook de verhalen van onze bewoners zijn belangrijk. Hun dagelijks leven wordt grotendeels bepaald door dagindelingen en routines, door afspraken en door goede zorg. En juist daar stel ik mij de vraag: is er ook ruimte voor vrijheid? Voor zelfbepaling, binnen die zorg? Ik zie dan die bewoner voor me die zo onwijs blij is dat hij met pensioen is en nu eindelijk “gewoon niets hoeft”. Of die vrolijke dame die stralend vertelt dat ze zelf heeft besloten haar kamer anders in te richten. „Nou is het echt van mij,” zei ze. Het zijn geen grootse of spectaculaire gebeurtenissen, maar voor onze bewoners zijn ze van grote betekenis. Wat mij telkens opnieuw hoop geeft, is hoe onze zorgkanjers – de begeleiders – deze momenten mogelijk maken. Zij kennen onze bewoners door en door. Ze zien het verschil tussen wat kan en wat nodig is. Ze voelen aan wanneer het goed is om af te wijken van de dagindeling, om even te wachten, om ruimte te geven. Met aandacht, geduld en betrokkenheid maken zij elke dag opnieuw kleine stukjes vrijheid mogelijk.
Vrijheid blijkt dan niet iets wat vastligt of af is, maar iets dat steeds opnieuw kan ontstaan. In een blik die wordt opgevangen. In een keuze die wordt gerespecteerd. In een moment waarop iemand ervaart: ik mag hier zijn, precies zoals ik ben.
In deze periode van herdenken en vieren wil ik vooral dit meegeven: dat vrijheid niet alleen bij toen hoort, maar iets is wat we vandaag blijven oefenen. In de ontmoeting. In de zorg. En in alles wat we, elke dag opnieuw, voor elkaar mogelijk maken. Ik wens ons allen betekenisvolle herdenkings- en viermomenten toe.